былдьаһыы
1 · аат
- былдьас диэнтэн хай. аата. Охсуһуу, былдьаһыы итинэн бүппэтэх - Хас хардыы иһигэр мэһэйи көрбүппүт. С. Васильев. Яков рабочай городокка тиийэн, дьэ били көрдөөһүнүн саҕалаата, эрэл уонна хомолто санаалар былдьаһыыларыгар аны киирдэ. Н. Заболоцкай. Иирсээн үксүн бултуур сири былдьаһыыттан тахсар. Далан
2 · этии
- (бэрт) былдьаһыы(та) - кими эмэ туохха эмэ кыайары, сабырыйары көрдөрө сатааһын, кимтэн эмэ үчүгэй, ордук аатыра сатааһын Барыта күнүү, бэрт былдьаһыы. С. Ефремов. Идейнэй охсуһуу бэрт сөптөөх, Бэрт былдьаһыы - мэһэй буолар. Дьуон Дьаҥылы. [Киис Бэргэн:] Оо, олус даҕаны миигин салгытта Аҕа уустаһыы, бэрт былдьаһыы. И. Гоголев. Күрэс былдьаһыы - күүһүнэн, быһыйынан о. д. а. күрэхтэһии, холоһуу, куоталаһыы. Θ Состязание, соревнование в борьбе, в беге и т. п. Күөн түөстэн күөдүлгэхтэһии, Күрэс былдьаһыы, күлүмэх охсуһуу Иэмэх курдук эрийсии манна буолла. П. Ойуунускай. Ыһыахха олоҥхо уонна ырыа-тойук, үҥкүү-битии уонна күрэс былдьаһыы, күөн көрсүү буолара. Л. Попов. Айымньылаах үлэ диэн үксүгэр бэйэни, бэйэ мөлтөөһүннэрин кытары күрэс былдьаһыы. Н. Лугинов. Тутуу былдьаһыы - тугу эмэ ким эмэ иннигэр урутаан оҥорорго дьулуһуу. Θ Стремление сделать что-л. раньше кого-л. Висла уҥуоргутааҕы биир кыргыһыыга биһиги пушкаларбытын утары өстөөх таанкалара киирбиттэрэ. Хардарыта ытыалаһыы, тутуу былдьаһыыта буолбута. Н. Кондаков. Тыын былдьаһыыта - тыыннаах хаалар туһугар тугу, кими эмэ утары баар күүһүнэн охсуһуу. Θ Борьба насмерть с кем-чем-л. Бурхалей арыыга тохтоору гыммытын кини бэйэтэ, Турахин, ыгылытан киллэрбит абатыгар тугу эмэ этиэн баҕардар даҕаны, тыын былдьаһыытыгар эрдиитин кытта астаһарыттан бокуой буолан эппэт. Эрилик Эристиин. Сырдык-хараҥа былдьаһыыта көр сырдык-хараҥа былдьаһыга. Сырдык-хараҥа былдьаһыыта, киэһэ. Н. Павлов. Дьуххатык айаннаан, үһүс күммүтүгэр, сырдык-хараҥа былдьаһыыта, мин билэр биэрэкпэр кэлбиппит. Н. Босиков
Нууччалыы
- Соперничество, борьба за первенство в чем-л. [Ааныка:] Биһиги оҕобут арыычча үчүгэй буолан бэйэлэрин тэҥнээхтэриттэн ордук чорбойоору гынна диэн сордоон эрдэхтэрэ