быыс-арыт

• Туох эмэ атылыы эттиктэр икки ардылара

Нууччалыы

• Промежуток между однородными предметами

• Үлэ быыһыгар таарыччы (быыска-арыкка ф-ҕа тут-лар)

Нууччалыы

• Между делом, мимоходом

• Быыс-арыт бул - 1) тоҕоостоох суолу (хол. , быыһанар суолу) бул Хата, таҥара көмөлөһөн, быыс-арыт булан, кыһыллар уон тыҥырахтарыттан ордон хаалаахтаата ээ. Эрилик Эристиин. Кини бастакы бандьыыттааһыҥҥа даҕаны, Бэппэлээйэпкэ даҕаны уонна кэнники даҕаны барытыгар сылдьыбыт киһи. Ол гынан баран, хайдах эрэ быыс-арыт булан, туохха да ылларбакка сылдьар. А. Бэрияк. Мин албакаат булунуом. Кини туох эмэ быыһы-арды булар ини. М. Попов; 2) тоҕоостоох түгэни бул (хол. , олох иллэҥэ да суох эрээри, кылгас кэмҥэ да буоллар, кимниин эмэ кэпсэтэ, үлэлии эҥиннии түс). Θ Улучить момент для приема, разговора с кем-л. , несмотря на огромную занятость. Тыыннаах ортоххо хайдах эмэ быыс-арыт булан көрсүһэн көрүллүө. А. Сыромятникова. Икки кыра оҕо көрүүтүн-истиитин, дьиэ-уот түбүгүн, ыччат киэһээҥҥи оскуолатыгар үөрэнэрин соччо-бачча таһаҕас оҥостуммакка, киһи сөҕүөҕүн курдук быыс-арыт булан, араас общественнай үлэҕэ кыттан, улахан убаастабылы ылбыта. “ХС”. Биэс тыһыынчаттан тахса дьонтон быыс-арыт булан, биһигини, саха дьонун, кытта истиҥник кэпсэппитэ умнуллубат өйдөбүлү хаалларда. “Кыым”. Быыс биэрбэт - тохтобула суох, кыра да иллэҥ кэми ордорор кыах биэрбэт. Θ Непрерывно, не оставляя ни одной свободной минуты. Дьоммут уруокпутун үөрэтэрбитигэр кыһамматтар. Маста тиэйсиҥ, уута баһыҥ, торбостору уулатыҥ, акка отто биэриҥ, мууста тиэйиҥ, ону аҕалыҥ, итини илдьиҥ буолан иһэллэр. Күҥҥэ быыс биэрбэттэр. Дьүөгэ Ааныстыырап. Саалар бокуойа суох эстэн тибигирэһэллэр. Бүлүмүөттэр быыс биэрбэккэ бачыгыраталлар. П. Филиппов. Былыргы хараҥа үйэҕэ абааһы диэн, куһаҕан тыын диэн быыс биэрбэт гына “үгүс” этэ буоллаҕа дии. Багдарыын Сүлбэ. Быыс бул - тугу эрэ гынарга быстах кэми бул. Θ Улучить время для чего-л. Мин, онон-манан быыс булан сылдьыбытым курдук, сылдьыам, олорбутум курдук, олоруом. Куттаныахха сатаммат. С. Ефремов. Үс күн тухары “Муҥур” [бөрө] ыстаадаҕа кыайан быыс булан киирбэтэ, сиэбит табатыгар хаста да эргиллэн, дураһыйан көрөн баран, төнүннэ. Н. Заболоцкай. Ылдьаана кыыһын, Маайаны, “Хамначчыттарын балаҕаннарыгар сылдьыма”, - диэн буруйа сатыыра да, оҕо аата оҕо, быыс буллар эрэ бара турара. Н. Якутскай. Быыс буол - бэрт кылгас кэмҥэ иллэҥсий, сололон. Θ Иметь короткий перерыв, найти свободное время. Хайдах эмэ быыс буолан, баран оҥорон биэриэх баар этэ. Н. Заболоцкай. -Хата, эдьиийим дьиэни тутарыҥ ырааһа бэрт эбит. Ыраас буолан. Бу бириэмэҕэ түүҥҥү симиэнэҕэ үлэлиибин; күнүһүн быыс буолан, аанньа көрбөппүн. М. Доҕордуурап. [Уоҕурдууну] кута иликтэр быһыылаах. Быыс буолбакка сырыттахтара дуу? В. Гаврильева

Нууччалыы

• Найти удачный выход (напр. , из затруднительного положения). - Дэдээһэп оҕонньор бэйэтинэн тахсан дьаһайан ахан эрэр ээ! - Ама хайыай?

• Быыс күрүө эргэр. - ким эмэ бас билэр сирин (хол. , ходуһатын, бааһынатын) атыттартан араарар күрүө Эргэ быыс күрүөлэр туралларын көрөн күлэн кэбистэ: “Аны биһиэхэ эһиги наадаҕыт суох... Аны эн-мин сирим диэн быыстаһар суох буолуо... ”. П. Ойуунускай. Быыс мас - 1) соҕуруокка диэн курдук. Ол да буоллар, хаһан эрэ бу да балаҕаҥҥа сырдык санаа киириэ диэххэ айылаах, таас түннүгүнэн күн уота сып-сырдыктык тыган, быыс маска чаҕылыйбыт. Бэс Дьарааһын; 2) ким эмэ бас билэр сирин учаастагын кыраныыссаларын бэлиэтиир мас. Θ Межевой знак, колышек, столбик. Оттон оҕото, Ньукуус, баайдартан быһыллыбыт сирдэргэ быыс мас анньааччы буолбута. А. Федоров. Ый быыһа (хараҥа) - халлааҥҥа ый көстүбэт олус хараҥа кэм (ордук күһүн). Θ Тьма кромешная (безлунная ночь, особенно осенью). Күһүҥҥү ый быыһа хараҥаҕа отууланар дьиэбитигэр - иччитэх сайылыкка тахсарбытыгар бэйэ-бэйэбитин сүтэрсэн кэбиһэ-кэбиһэ булсабыт. Амма Аччыгыйа. Хаас киирэн айманар... Кытылга хараҥа, Кытылга ый быыһа... Тыал астан налыйда. Күннүк Уурастыырап. Брусневтаах эмиэ ый быыһа ыас хараҥаҕа Араҕас сулуһунан ыйдаран айанныыллар. “ХС”

Нууччалыы

• Изгородь, отгораживающая чьи-л. земельные владения (луга, пашни и т. д. )