дьүһүй
1 · туохтуур
- , үрд
- Кыһыны, сүрдээн-кэптээн, Дьыл оҕуһа диэн дьүһүйбүттэр. Күнү-ыйы бүөлүүр күөх эбириэн оҕус күһүн Хотугу муустаах муора улаҕатыттан тахсан кэлэр. КНЗ СПДьНь. Айылҕа уһана сатаабакка эрэ уустуктаан оҥорбут, бу биир кыырпаҕын этиэхтэн эҥин эгэлгэ ойуутун уран тыл буолуохтааҕар уус тарбах да ситэри хоһуйуон, дьүһүйүөн билбэппин. "Кыым". Поэт биирдии эрэ тылы мунньуммат, норуот хоһуйан, дьүһүйэн, ойуулаан этиилэрин кытта хаппарыгар хатанар"ХС"
2 · туохтуур
- Кими, тугу эмэ тас көрүҥүн, майгытын дьүһүннээ, сиһилии ойуулаан кэпсээ
Нууччалыы
- Обрисовать устно, живописать внешний вид, характер кого-чего-л
- Кыһыны, сүрдээн-кэптээн, Дьыл оҕуһа диэн дьүһүйбүттэр. Күнү-ыйы бүөлүүр күөх эбириэн оҕус күһүн Хотугу муустаах муора улаҕатыттан тахсан кэлэр. КНЗ СПДьНь. Айылҕа уһана сатаабакка эрэ уустуктаан оҥорбут, бу биир кыырпаҕын этиэхтэн эҥин эгэлгэ ойуутун уран тыл буолуохтааҕар уус тарбах да ситэри хоһуйуон, дьүһүйүөн билбэппин. "Кыым". Поэт биирдии эрэ тылы мунньуммат, норуот хоһуйан, дьүһүйэн, ойуулаан этиилэрин кытта хаппарыгар хатанар"ХС"
3 · туохтуур
- Кыраасканан, скульптуранан, музыканан, уус-уран айымньынан олоҕу ойуулаа
Нууччалыы
- Изображать явления жизни посредством красок, музыки, в скульптуре, в художественных произведениях
- Бу сэргэ колхознай олох хотуулаах үлэтин хоһуйа, олох үөрүүтүн дьүһүйэ турар курдук. С. Федотов. Сүөһү ииттэр өбүгэм Удьурхайтан, хатыҥ мастан Хаһан, кыһан, дьүһүйэн, Айбыт чараас мас чааскыта, Сап-саһархай чорооно. М. Тимофеев. Суруйааччы өйүттэн оҥорбутун кыттыһыннарарыгар туох-ханнык иннинэ олоххо тирэҕирэр, киниттэн сомсор, ол аата үксүн баар, тыыннаах дьону дьүһүйэр. "ХС". Биһиги худуоһунньуктарбыт, суруйааччыларбыт, култуура үлэһиттэрэ айылҕа кэрэ көстүүлэрин, кинини тулалыыр тыынар тыыннааҕы ускуустуба араас айымньыларынан төһөлөөхтүк дьүһүйбүттэрэ буолуой?"Кыым"
4 · туохтуур
- Төлкөтүн түҥнэр, өлөр (үксүн ап-хомуһун күүһүнэн)
Нууччалыы
- Расправляться, разделываться с кем-чем-л. (посредством колдовства)
- Ньургун Боотур обургуну Дьүһүйдэхпинэ Мин Дьүһүйүөм, Албан аатын Алдьаттахпына Мин алдьатыам. П. Ойуунускай. Арбах бастаах Атыыр ойуун аргыспын Түүлээх Түөкүн ойуун дьүөгэбин Түҥнэри дьүһүйдэҕим буоллун, Таҥнары алкыйдаҕым буоллун. С. Зверев. Саталаах салгын буолаҥҥыт Сараһыҥҥа хатарыҥ, Умса кырааҥ, Түҥнэри дьүһүйүҥ, Иҥиирин иҥиирдээҥ!"ХС"