дэлэгэй

1 · даҕааһын

• Дьэ, быыһанар эрэллэнэн, дэлэгэй астанан, бииргэ түмсэн олороннор, кинилэр ордук элбэхтик саҥардылар, ордук улаханнык күлүстүлэр диэхпин мин тардынабын. Амма Аччыгыйа. Мин төрөөбүт Сахам сирэ дьикти баайдааҕа, дэлэгэй быйаҥнааҕа, хайа, аан дойду үрдүнэн биллэр буолбат дуо? Суорун Омоллоон. Урут аас-аччык олох, иһи тугунан көппөтөр эрэ толкуй. Оттон билигин дэлэгэй, талбыт ас-үөл"ХС"
• Кыһалҕаны билбэт, дэлэй, көҥүл (олох). Θ Вольготная, не знающая нужды (жизнь). Үчүгэй, доҕоттоор, үчүгэй Үлэ-дьол, үлэ-чиэс кэмигэр Уйгута-быйаҥа дэлэгэй эйэлээх олоххо олорор. П. Тобуруокап. Кини [Ася] кэтит сүүстээх, киэҥ харахтаах төгүрүк сирэйин тыа холку, дэлэгэй олохтоох дьахтарын намчы нуһараҥ мичээрэ сымнатар. Н. Габышев. Кини [билиҥҥи үөрэнээччи] туох да кыһалҕаны билбэккэ дэлэгэй олоххо улаатар"Кыым"

2 · даҕааһын

• Тугун баҕас дэлэгэйэй төрөөбүт өрүспүт, тугун баҕас кыаҕай, баараҕай бу хотугу эбэ! Н. Габышев. [Борокуоппай] Кини уһун күөлгэ олохсуйан, икки ынаҕар дэлэгэй күрүө-хаһаа туттан баран, буунтан ордук сирин табынан солооһун оҥостуммута. А. Бэрияк. Хаһааҥҥыта эрэ маҥан эрээри, кырааскаҕа биһиллэн, дьэрэкээн өҥнөммүт дэлэгэй киэҥ халадаай ырбаахылаах, сулбугур самыытыгар нэһиилэ иҥнэн сылдьар бороҥ ыстааннаах. СофрДанилов
• Сэбиэскэй Сойуус охсуһар кыаҕа дэлэгэйин туоһулаан, икки сүүс тааҥка халҕаһалыы ньирилээн ааспыттара. Амма Аччыгыйа. Уолбас ааттааҕа, от баһаама, уйгу дэлэгэйэ киниэхэ сытар эбит. Күннүк Уурастыырап. Кыргыттар оттоон-мастаан, туустаан-сэлиэйдээн, бууттаах бааҕы ортотунан буһаран адаарыппыттара дэлэгэйин, сыта үчүгэйин бэйэтэ минньигэһин эриэхсит!Амма Аччыгыйа

3 · даҕааһын

• Андрей дуоска аттыгар умса көрөн, баһын санньытан турдар даҕаны, олус холку, дэлэгэй, соруйан кэтэҕин тарбанар. Н. Габышев. Ордук ийэтэ оҕонньорун тылынан хаадьылаан тахсааччы буолан баран, анарааҥҥыта холку, дэлэгэй муҥутаан, аахсааччыта суох. Г. Васильев. Оо, онно Брагин үөрбүтүн! Кини ботуруона баранан, ыппакка дьаадьыйан испит этэ. Ол үрдүнэн барахсан холкутун, дэлэгэйин сөхпүтүм"ХС"

4 · аат тыл

• Тугун баҕас дэлэгэйэй төрөөбүт өрүспүт, тугун баҕас кыаҕай, баараҕай бу хотугу эбэ! Н. Габышев. [Борокуоппай] Кини уһун күөлгэ олохсуйан, икки ынаҕар дэлэгэй күрүө-хаһаа туттан баран, буунтан ордук сирин табынан солооһун оҥостуммута. А. Бэрияк. Хаһааҥҥыта эрэ маҥан эрээри, кырааскаҕа биһиллэн, дьэрэкээн өҥнөммүт дэлэгэй киэҥ халадаай ырбаахылаах, сулбугур самыытыгар нэһиилэ иҥнэн сылдьар бороҥ ыстааннаах. СофрДанилов
• Сэбиэскэй Сойуус охсуһар кыаҕа дэлэгэйин туоһулаан, икки сүүс тааҥка халҕаһалыы ньирилээн ааспыттара. Амма Аччыгыйа. Уолбас ааттааҕа, от баһаама, уйгу дэлэгэйэ киниэхэ сытар эбит. Күннүк Уурастыырап. Кыргыттар оттоон-мастаан, туустаан-сэлиэйдээн, бууттаах бааҕы ортотунан буһаран адаарыппыттара дэлэгэйин, сыта үчүгэйин бэйэтэ минньигэһин эриэхсит!Амма Аччыгыйа