иҥсэлээх
1 · даҕааһын
- даҕ
2 · даҕааһын
- көр иҥсэ. Иҥсэлээх бэс кумаара былыттыы саба түһэриттэн да кыһаллыбат. И. Гоголев. Дьахтар ыарахан дьылҕата, иҥсэлээх эрин санаатыгар кулуттуу бас бэриниитэ, Ньургуһун ийэтин Салбардаах сирэйигэр-мөссүөнүгэр бүтүннүүтүгэр дириҥ кутурҕан суолун хаалларбыттар. АҮ. Иҥсэлээх, бэригимсэх быһыы, тунуйаадыстааһын, холуннарыы, итириктээһин эҥин курдуктары утары сорунуулаах охсуһууну ыытыллыахтаах. Л. Брежнев (тылб. )
3 · даҕааһын
- поэт. Ымсыырар, баҕарар (үксүн харах туһунан)
Нууччалыы
- Завидущий, жадный (обычно о глазах)
- Ымсыырар иҥсэлээх харахтан Ол дойду иччитэ харыстыыр. С. Данилов. [Дьахтар] олус дьулугурдук көхсүн көннөрөн, түөһүн мөтөтөн турбахтаата. Таптыыр, барытын биэрэр иҥсэлээх хараҕынан Женяны күлүбүрэччи көрдө. Н. Габышев. Ийэтин иҥсэлээх хараҕын, Илбискэ силлэппит айаҕын Ньургустай күн оонньуур төбөтө Нуурайан, утары көрбөтөИ. Чаҕылҕан
4 · даҕааһын
- Киһи куйахата күүрүөх ис-иһиттэн ньириһийэр; иччилээх (саҥа, тыас туһунан)
Нууччалыы
- Захватывающий дух; чувственный, прочувствованный пронизывающий до мозга костей (голос, звук)
- Иччилээх тыллаах, Иҥсэлээх хоһоонноох, Имэҥнээх этиилээх, Ичээн буоларга этитиилээх Эбиккин эбэ, нохоо! А. Софронов. Куйахтаах батаһым Иҥсэлээх тыастарыттан Мэйиим эргийэ илбиһирэ күүркэйэбин. С. Данилов. Дьэспэ [оҕус аата] оннук киэптии, киэбирэ турдаҕына, арай, ол кэмҥэ, аллараа үрэх диэкиттэн бэрт дириҥ, иҥсэлээх мөҥүрээһин сири түгэҕинэн ньириһийэн иһилиннэ. Далан. Ити иҥсэлээх ньиргиэр тойугу икки атахтаах истибэккэ хааллаР. Кулаковскай
5 · даҕааһын
- Хааҥҥа, өлөрөргө баҕалаах (сэрии, кыргыс сэбин туһунан)
Нууччалыы
- Имеющий страсть к убийству, жаждущий крови (эпитет боевого холодного оружия)
- Оҕонньор хараҕын кырыытынан киһитин [үрүҥ саллаатын] иҥсэлээх быһаҕын көрөн ылла. Софр. Данилов. Кэнниттэн бандьыыттар иҥсэлээх буулдьалара икки өттүнэн сиирэ-халты ыйылаабыттара. А. Сыромятникова. Фашист иҥсэлээх буулдьата кини атаҕын бааһырпыта"Кыым"
6 · даҕааһын
- Олус күүстээх, уордаах (тымныы туһунан)
Нууччалыы
- Трескучий, жуткий, пробирающий до костей, леденящий (мороз)
- Кута анныттан иҥсэлээх тымныы аргыйар, Антону тардан ылаары эҕирийэргэ дылы. Т. Сметанин. Оо, тымныы, муустааҕар да иһиттэн иҥсэлээх тымныы, тыбыс-тымныыА. Сыромятникова
7 · этии
- Ыт курдук иҥсэлээх (ымсыы) көр ыт II. Батталтан баҕарбыт кулаактар Кыраны сабардаан олооркут. Ыт курдук иҥсэлээх саҥнаахтар, Туолуо суох эһиги обоккут. Эрилик Эристиин