күүркэй
1 · туохтуур
- туохт
- Максим гимнастика оҥордо. Сүүрбэҕэлээтэ, саҥа хаарга кылыйда, буурдаата. Анаабылламмыт айа кирсин курдук, иҥиирэ-быччыҥа күүркэйдэ. Л. Попов. Ульяна эмээхсин илиитин көхсүн тымыра күүркэйбитин имэринэ-имэринэ эттэ. КНТДь
2 · туохтуур
- Тыҥаа, кытаатан кэл (быччыҥ, тымыр туһунан)
Нууччалыы
- Напрягаться, напружиниваться (о мышцах, кровеносных сосудах)
- Максим гимнастика оҥордо. Сүүрбэҕэлээтэ, саҥа хаарга кылыйда, буурдаата. Анаабылламмыт айа кирсин курдук, иҥиирэ-быччыҥа күүркэйдэ. Л. Попов. Ульяна эмээхсин илиитин көхсүн тымыра күүркэйбитин имэринэ-имэринэ эттэ. КНТДь
3 · туохтуур
- Ис-искиттэн тыҥаан күүр, өрүкүй; туохха эмэ олус турун
Нууччалыы
- Возбуждаться, вдохновляться, напрячься; решительно настроиться на что-л
- Уолаттар, албан аатырбыт өбүгэлэрдээх дьон буолалларыттан үөрэллэрэ, күүркэйэллэрэ. Болот Боотур. "Хайа, бу дьонуҥ туһаларын!" - диэтэ эһэни көрөн өрө күүркэйбитэ ааһа илик Көстөкүүн. Н. Заболоцкай. Олус күүркэйэр, наһаа элэстэнэр оҕолору иитээччи эмиэ болҕомтоҕо ылыахтаахОСБОо
4 · туохтуур
- Күүһүрэн кэл
Нууччалыы
- Усиливаться, нарастать; обостряться
- Икки улуус аналлаах дьоно быһыйдарын илдьэ бардылар. Кэпсээн-сэһэн, күүтүү-сахсаан бөҕө күүркэйдэ. Софр. Данилов. Үлэ эрчим тыына кини [дьиэ] быыкаа хосторугар хат өрө күүркэйбитэ. ПП Дь. Суруйааччы уоттаах-төлөннөөх суруйуута Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии саҕана хаһааҥҥытааҕар да ордук өрө күүркэйбитэ"ХС"