ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

көҥдөй

1 · даҕааһын

  • Иһэ аһаҕас, дьөлөҕөс (мас туһунан)

Нууччалыы

  • Пустой, полый изнутри
  • Көҥдөй тииттэн сыгынньах оҕолор сырсаллар үһү (тааб. : оһох кыыма). Чугас охто сытар көҥдөй мас баара. Ийэ куобах онно дьылыс гынна. П. Ламутскай (тылб. )
  • Иһигэр туох да угуллубатах, иччитэх. Θ Пустой внутри, порожний, ничем незаполненный, незанятый. Көҥдөй уһааты көҥкүнэтэн эрэр курдук Көҕүс тыаһа көбүргээбитинэн бардаП. Ойуунускай
  • Мас көҥдөйө. Тиис көҥдөйө.  Онтон көҥдөйгө илиитин дириҥник батары баттаан, былыргы бойобуой бинтиэпкэни хостоон ылла. С. Никифоров. М, н, ҥ, нь дорҕооннору этэргэ салгын мурун көҥдөйүнэн ааһар. ПНЕ СТ

2 · даҕааһын

  • Туох да туһата суох

Нууччалыы

  • Бесполезный, напрасный, излишний
  • Бостуой көҥдөй ороскуокка барыаҥ. Болот Боотур. Баччааҥҥа диэри олорон кэлбит олоҕо адьас көҥдөй, кураанах, көрүнньүк, албын буоларга дылы. Н. Лугинов. Аныгы оҕолор Хара үлэ чааһыгар Көҥдөй көлөөк дьон таҕыстыларБаал Хабырыыс
  • Ыччаттар күүстэринэн икки эргэ дьиэни көтүрэн аҕалан, амбылатыарыйа көҥдөйүн тутан дьэндэтэн кэбистилэр. Айталын. Кинилэр маҕаһыын көҥдөйүн Өктөөп бырааһынньыгын көрсө бүтэрбиттэрэ. "ХС". Саха сиригэр дьиэ көҥдөйө буолар ордук табыгастаах матырыйааллары булуу, кинилэри оҥорууну баһылааһын -- курдук научнай проблемалары быһаарыы уһулуччу суолталаах"Ленин с. "

3 · даҕааһын

  • Көҥкүнээн иһиллэр, аһаҕас, суон (киһи куолаһын туһунан)

Нууччалыы

  • Басистый (о голосе, звуке)
  • Хонооһой, саас ортотун эрэ ааспыт, бэйэтэ симмит курдук киппэ көрүҥнээх, көҥдөй куоластаах, нус-хас, дьоһуннаах киһи. У. Нуолур. Көҥдөй көмүс күөмэйин Көҥкөҥнөтө оонньоотун! С. Васильев. Намыын, көҥдөй, синньигэс куоластар холбостулар. Р. Гамзатов (тылб. )

4 · даҕааһын

  • Сатаҕай, ыпсыыта суох

Нууччалыы

  • Неслаженный, безалаберный; неустроенный
  • Манна [хотоҥҥо] аан, иэччэх-тимир, оскуома, быа-туһах, иһит-хомуос тиийбэтин эптэххэ кыстыкка бэлэм кэм даҕаны көҥдөйө дьэҥкэ буола түһэр"Кыым"
  • Көҥдөйбүнэн балыктыы бардым

5 · аат тыл

  • Туох эмэ аһаҕаһа, дьөлөҕөһө

Нууччалыы

  • Полость, пустота в чем-л. , дупло
  • Көҥдөй тииттэн сыгынньах оҕолор сырсаллар үһү (тааб. : оһох кыыма). Чугас охто сытар көҥдөй мас баара. Ийэ куобах онно дьылыс гынна. П. Ламутскай (тылб. )
  • Иһигэр туох да угуллубатах, иччитэх. Θ Пустой внутри, порожний, ничем незаполненный, незанятый. Көҥдөй уһааты көҥкүнэтэн эрэр курдук Көҕүс тыаһа көбүргээбитинэн бардаП. Ойуунускай
  • Мас көҥдөйө. Тиис көҥдөйө.  Онтон көҥдөйгө илиитин дириҥник батары баттаан, былыргы бойобуой бинтиэпкэни хостоон ылла. С. Никифоров. М, н, ҥ, нь дорҕооннору этэргэ салгын мурун көҥдөйүнэн ааһар. ПНЕ СТ

6 · аат тыл

  • Ханнык эмэ тутуу холлоҕоһо

Нууччалыы

  • Сруб дома или другой какой-л. постройки; коробка здания
  • Бостуой көҥдөй ороскуокка барыаҥ. Болот Боотур. Баччааҥҥа диэри олорон кэлбит олоҕо адьас көҥдөй, кураанах, көрүнньүк, албын буоларга дылы. Н. Лугинов. Аныгы оҕолор Хара үлэ чааһыгар Көҥдөй көлөөк дьон таҕыстыларБаал Хабырыыс
  • Ыччаттар күүстэринэн икки эргэ дьиэни көтүрэн аҕалан, амбылатыарыйа көҥдөйүн тутан дьэндэтэн кэбистилэр. Айталын. Кинилэр маҕаһыын көҥдөйүн Өктөөп бырааһынньыгын көрсө бүтэрбиттэрэ. "ХС". Саха сиригэр дьиэ көҥдөйө буолар ордук табыгастаах матырыйааллары булуу, кинилэри оҥорууну баһылааһын -- курдук научнай проблемалары быһаарыы уһулуччу суолталаах"Ленин с. "

7 · аат тыл

  • түөлбэ. , харыс т. Саа

Нууччалыы

  • Ружье. Чочумча, толкуйдуур быһыынан, Чуумпура дьиппиэрэн олордо. Онтон эр санаатын ылынан, Оччугуй көҥдөйүн иилиннэ. "ХС"
  • Хонооһой, саас ортотун эрэ ааспыт, бэйэтэ симмит курдук киппэ көрүҥнээх, көҥдөй куоластаах, нус-хас, дьоһуннаах киһи. У. Нуолур. Көҥдөй көмүс күөмэйин Көҥкөҥнөтө оонньоотун! С. Васильев. Намыын, көҥдөй, синньигэс куоластар холбостулар. Р. Гамзатов (тылб. )

8 · аат тыл

  • түөлбэ. Туу

Нууччалыы

  • Верша, морда рыболовная
  • Манна [хотоҥҥо] аан, иэччэх-тимир, оскуома, быа-туһах, иһит-хомуос тиийбэтин эптэххэ кыстыкка бэлэм кэм даҕаны көҥдөйө дьэҥкэ буола түһэр"Кыым"
  • Көҥдөйбүнэн балыктыы бардым

9 · аат тыл

  • тех. Кутуу тимир иһигэр үөскээбит хабах эбэтэр хаспах

Нууччалыы

  • Выбоина в металле; раковина, пустота в отлитом металле; свищ
  • Монг. хөндий; п. -монг. көндей

10 · этии

  • Айыы сирэ аһаҕас, күн сирэ көҥдөй - сир үрдэ киэҥ (ханна баҕарар барыахпын, сылдьыахпын сөп диэн этии) Күн сирин көҥдөй дииллэр. Атын сонун дойдуну Тоҕоон-тордоон көрөрбүт Тоҕо биһиэхэ сатаммат?! Суорун Омоллоон. Кэлтэй атаҕастанар ыарахана бэрт - Күн сирэ көҥдөй, айыы сирэ аһаҕас. В. Протодьяконов. Көҥдөй дүлүҥ кэпс. , сөбүлээб. - өйүттэн булан кэпсиир киһи, сымыйаччы. Θ Любитель сочинять, выдумывать; враль, брехун. [Сымыйа субуотканы биэрбитин иһин Акыым Уордаахап] "Сымыйаччы дьону норуот бу иһин "ампаар айах", "көҥдөй дүлүҥ" диир эбит буоллахтара", - дии санаата. М. Доҕордуурап. Көҥдөй көҕүс көр көҕүс II. Көҥдөй көт кэпс. - туох да кыһалҕата, иҥнигэһэ суох көҥүл сырыт. Θ Быть свободным, вольным; жить без забот и хлопот. Бар дьон, үтүө ыччат хаанын тоҕон-тоҕон баран, көҥдөй көтүөҥ дуо? Эрилик Эристиин. Көҥдөй төбө кэпс. - тугу да толкуйдаабат, быһаарбат, акаары. Θ Бестолковый, глупый, пустая голова. Оо, эн көҥдөй төбөҥ тугу быһаарыаҕай! Холкуоска олохсуйа тахсар буоллахтара дии. М. Доҕордуурап

Нууччалыы

  • Земля широка и открыта (говорят, когда терпят обиду и утешаются тем, что можно оставить, покинуть это место - букв. мир божий открыт, место под солнцем вместительно)

«К» буукуба