сабардаа

1 · туохтуур

• Собуот аҕыс биэрэстэ усталаах наһаа киэҥ сири сабардаан олорор. Н. Якутскай. Аан тэлэччи аһылынна. Аркадий кыһыл улахан сирэйдээх уонна ааны бүтүннүүтүн сабардыыр сүөдэгэр киһини элэс көрөн хаалла. Н. Габышев. Тыалар урукку истиэптэри уонна кыра туундаралары сабардаабыттар, онно тиит, хатыҥ, харыйа, бэс, тэтиҥ, талах -- үүнэллэр эбитБИГ ӨҮөС
• Улахаҥҥынан тугу эмэ хаххалаа, бүөлээ. Θ Закрывать, заслонять собой что-л. (напр. , солнце, небо). Күнү көхсүнэн бүөлүүр, Ыйы ытыһынан сабардыыр Уол оҕо уһук туйгуна, бухатыыр киһи Буулаҕа бэрдэ буолла. П. Ойуунускай. Санныҥ халлааны сабардыы Дабдайбытын иннигэр, Истэр чуор кулгааххын Түүнэн саба бүөлэтэн, Истиэххин истибэтэххинП. Ядрихинскай
• Тарҕанан, халыйан тугу эмэ саба хаххалаа, сап, толор (хол. , былыты, ууну этэргэ). Θ Двигаясь (напр. , об облаках) или прибывая (о воде), покрывать собой какое-л. широкое пространство. Саха сирин сабардаары Саба түспүт саҥа хаары Ордорбокко ириэрээри, Олоччутун мэлитээри Ынырыктык ардаата, Ыаҕаһынан куппахтаата. Күннүк Уурастыырап. [Уу] Толооннору толорбут. Алаастарга тахсыбыт, Уолба күөллэри утахтаабыт, байҕал курдук дэбилийэн Бары сири сабардаабыт. С. Зверев. Былыт, түргэнник өрө сабардаан, тэнийэн тахсан иһэрД. Таас
• Элбэх буолан тоҕо суулун, тоҕо ааҥнаа. Θ Идти, двигаться куда-л. в большом количестве, толпой, массой; наступать. Чэй эрэ, Норуоккун муннуттан сиэтээри, Ньохчоҕор-бөкчөгөр систээри Сааланан-саадахтанан Сабардаан кэлбит Хаанымсах фашистары, Хаба ортолорунан хараҕалыы анньаҥҥын, Сытыы бииҥ устун Сылаас хааннарын Сыккырат эрэ, [Кылыһыам]! С. Васильев. Эн буруйа суоххун, бүүс-бүтүннүү сабардаан тиийиэхпит. Онно кинилэр ыйаахтанныннар да хайаатыннарА. Сыромятникова

2 · туохтуур

• Собуот аҕыс биэрэстэ усталаах наһаа киэҥ сири сабардаан олорор. Н. Якутскай. Аан тэлэччи аһылынна. Аркадий кыһыл улахан сирэйдээх уонна ааны бүтүннүүтүн сабардыыр сүөдэгэр киһини элэс көрөн хаалла. Н. Габышев. Тыалар урукку истиэптэри уонна кыра туундаралары сабардаабыттар, онно тиит, хатыҥ, харыйа, бэс, тэтиҥ, талах -- үүнэллэр эбитБИГ ӨҮөС
• Улахаҥҥынан тугу эмэ хаххалаа, бүөлээ. Θ Закрывать, заслонять собой что-л. (напр. , солнце, небо). Күнү көхсүнэн бүөлүүр, Ыйы ытыһынан сабардыыр Уол оҕо уһук туйгуна, бухатыыр киһи Буулаҕа бэрдэ буолла. П. Ойуунускай. Санныҥ халлааны сабардыы Дабдайбытын иннигэр, Истэр чуор кулгааххын Түүнэн саба бүөлэтэн, Истиэххин истибэтэххинП. Ядрихинскай
• Тарҕанан, халыйан тугу эмэ саба хаххалаа, сап, толор (хол. , былыты, ууну этэргэ). Θ Двигаясь (напр. , об облаках) или прибывая (о воде), покрывать собой какое-л. широкое пространство. Саха сирин сабардаары Саба түспүт саҥа хаары Ордорбокко ириэрээри, Олоччутун мэлитээри Ынырыктык ардаата, Ыаҕаһынан куппахтаата. Күннүк Уурастыырап. [Уу] Толооннору толорбут. Алаастарга тахсыбыт, Уолба күөллэри утахтаабыт, байҕал курдук дэбилийэн Бары сири сабардаабыт. С. Зверев. Былыт, түргэнник өрө сабардаан, тэнийэн тахсан иһэрД. Таас
• Элбэх буолан тоҕо суулун, тоҕо ааҥнаа. Θ Идти, двигаться куда-л. в большом количестве, толпой, массой; наступать. Чэй эрэ, Норуоккун муннуттан сиэтээри, Ньохчоҕор-бөкчөгөр систээри Сааланан-саадахтанан Сабардаан кэлбит Хаанымсах фашистары, Хаба ортолорунан хараҕалыы анньаҥҥын, Сытыы бииҥ устун Сылаас хааннарын Сыккырат эрэ, [Кылыһыам]! С. Васильев. Эн буруйа суоххун, бүүс-бүтүннүү сабардаан тиийиэхпит. Онно кинилэр ыйаахтанныннар да хайаатыннарА. Сыромятникова

3 · туохтуур

• Дорообо, саҥа сир, хапытаал хайата Эйиигин, эн баайгын сабардаан сыппыта. Дорообо, бу Аанды хайатын таалата! П. Ойуунускай. Сир үтүөтүн, ходуһа бастыҥын барытын [Чоочо] сабардаан олорор. В. Протодьяконов. Ити уон икки сыл ааспытын кэннэ били Сэмэн дьиэтин-уотун, дойдутун-сирин барытын Дэлиһиэй сабардаан кэбиспитЭрилик Эристиин

4 · туохтуур

• Уо, дьэ сабардаан да турар... Күндэ. Россия үрдүнэн сабардаан турар батталы, сүгэни өрө тутан, сутурҕалыырга ыҥыран, -- көскө атаарыллыбыт Николай Гаврилович Чернышевскай, остуруогуттан тэлэһийэн, унньуктаах уһун күннэрин атаара сылдьара. П. Филиппов. Колчак былааһа бүтүн Сибиир үрдүнэн сабардаабыт сураҕа тарҕаммыта"ХС"
• Саба баттаа, саба куус (киһи санаатын, иэйиитин туһунан). Θ Охватывать, переполнять кого-л. (о мыслях, чувствах). Эмээхсин энискэннээх тыллара дьиэ иһигэр хараҥа былыттыы ыардык сабардаан уһуннулар. М. Доҕордуурап. Бу ыар баттык санаа сабардаабыт икки-үс күннэрэ кинилэргэ иккиэннэригэр олус уһаан ааспыттара. Г. Колесов. Ядернай сэрии сабардаабыт кутталын туоратта"Кыым"

5 · туохтуур

• Уу чуумпу тулаҕын сабардаан, утуктаан буорайар кэмнэргэр Чугас дуу, ыраах дуу эмискэ Дуорайан саа тыаһа сатарыа. Күннүк Уурастыырап. Умайар уот кураан саха сирин үрдүнэн сабардаабыта. Н. Якутскай. Сып-сытыы баҕайытык сабардаан турар тымныы салгыны бүтүннүүтүн эймэтэн, боробуос, кыламмахтаан ыла-ыла, -- күрүлээн көһөн кэллэ. Эрилик Эристиин. Хайыы-сахха киэһэ буолан, боруор хараҥа дьиэ таһын сабардаабытаИ. Никифоров

6 · туохтуур

• Өксөкүлээх Өлөксөй. Саҕатын-иитин сабаҕалаан Санаа сатаан сабардаабат Вселеннэй эбэбэр Эҥин дьикти элбэҕэр Эрэнэбин. Күннүк Уурастыырап. Саха кыраайын сабардыы Сайдыы тэнийэн, саҥардыы Сааскы ылааҥы халлаанныы Сандал уотунан кутаалыыр Сарыаллаах кэмигэр кэлбиппитП. Тобуруокап