ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

сараһын

I · 1 · аат тыл

  • аат
  • "[Айыы кыыһын] Сүр кутун сүүдүтэн, Өһөх кутун уйадытан, Ийэ кутун эрчитэн туран, Сараһыҥҥа киллэриҥ, Дьүөкэккэ холбооҥ, Абааһыга уһуйа охсуҥ эрэ Бэрт түргэнник - Уруу-тарыы хойутаата!" - диэтэ [Абааһы бухатыыра]. Ньургун Боотур. [Орто дойду] Саха киһи сааһын сарбыйааччы Сараһын аймаҕын Салытыан иннигэр Сааллар чаҕылҕан сапсыырдаммыт эбит. Саха нар. ыр. I. Сараһын тириитэ сарапааннаах, Сото уҥуоҕа симэхтээх, Сыҥаах уҥуоҕа туһахталаах, -- Кыыс Кыскыйдаан дуодас гына түстэ. П. Ойуунускай. [Дьырылыатта Дьырыбына кыыс бухатыыр] Сараһын кыыһын сарылаппытынан Хара лааҕай баттаҕыттан Харса суох батары харбаат, -- Сэттэ бэчээтинэй сири Сиҥнэри быраҕан түһэрдэП. Ядрихинскай

I · 2 · аат тыл

  • Киһи абааһыга кубулуйбута, абааһы дьайдаммыта; абааһы кубулҕаттаммыт туох эмэ

Нууччалыы

  • Человек, в которого волею высших духов вселился бес, нечистая сила, оборотень; что-л. , ставшее обладателем злого колдовства
  • "[Айыы кыыһын] Сүр кутун сүүдүтэн, Өһөх кутун уйадытан, Ийэ кутун эрчитэн туран, Сараһыҥҥа киллэриҥ, Дьүөкэккэ холбооҥ, Абааһыга уһуйа охсуҥ эрэ Бэрт түргэнник - Уруу-тарыы хойутаата!" - диэтэ [Абааһы бухатыыра]. Ньургун Боотур. [Орто дойду] Саха киһи сааһын сарбыйааччы Сараһын аймаҕын Салытыан иннигэр Сааллар чаҕылҕан сапсыырдаммыт эбит. Саха нар. ыр. I. Сараһын тириитэ сарапааннаах, Сото уҥуоҕа симэхтээх, Сыҥаах уҥуоҕа туһахталаах, -- Кыыс Кыскыйдаан дуодас гына түстэ. П. Ойуунускай. [Дьырылыатта Дьырыбына кыыс бухатыыр] Сараһын кыыһын сарылаппытынан Хара лааҕай баттаҕыттан Харса суох батары харбаат, -- Сэттэ бэчээтинэй сири Сиҥнэри быраҕан түһэрдэП. Ядрихинскай

I · 3 · аат тыл

  • үөхс. Үөдэн, абааһы тыына

Нууччалыы

  • Ругательство, выражающее отрицательную характеристику кого-л. : мошенник, паршивец. [Уолака бэйэтигэр тиийиммит Сатараалы көрөн:] Пахыый, сараһын баара, бэйэтин кыанан баран сытар буолбат дуо!
  • Суорун Омоллоон. Чолоҕордор оһох айаҕын аһаҕас бырахпыттар. Бу туох сараһыттарый! П. Аввакумов. Бу сараһын уола эмиэ утуйан оҥтордо!"ХС"

I · 4 · этии

  • Сараһын сирэй үөхс. - саатар сирэйэ суох түөкүн, дьиккэр И. Гоголев. Ити майгыгыттан Эйигиттэн атын Саатыаҥ этэ, Сараһын сирэй!!! Күн Дьирибинэ. Русск. сарацин

Нууччалыы

  • Бранное выражение, соответствующее русскому ‘мерзавец’. [Нүһэр Дархан:] Миигин умса ууран бараҥҥын, Мин оннубар муҥур баһылык буолаары Кубулунаҕын буолбаат, сараһын сирэй!

II · 5 · даҕааһын

  • Чараас, ньалака (хол. , былыты этэргэ)

Нууччалыы

  • Тонкий и шелковистый (напр. , об облаке)
  • Кырдьыга, кыракый сараһын былыт урут да баарын бэйэлэрэ өйдөөн көрбөт курдук сырыттахтара буолуо. Н. Кондаков. Ср. чув. cара ‘голый, нагой’, тат. яр ‘обдирать, лущить’

«С» буукуба