сыҕай

I · 1 · туохтуур

• Айаан кыбыстыбыттыы умса көрөн, отун мүччү ууран иһэн, атырдьаҕа халтарыйбытыгар өйдөөн, тиэйии ортотун диэки сыҕайа аста. Софр. Данилов. Абыраамап утуйар хоһун түннүгүн өссө тэлэччи аһан, түүлүн эркиҥҥэ сыҕайдаЛ. Попов
• Кими эмэ оннуттан сыҕарыйарга, көһөргө күһэй, үтүрүй. Θ Вытеснять, оттеснять кого-л. куда-л. Хомбуойдааччылар дьону баарса нөҥүө өттүгэр сыҕайдылар. Болот Боотур. Доропуун уонна Көстөкүүн быһа үүрсэн, ыһыытаан-хаһыытаан үргүбүт үөр сүөһүнү кутталлаах сиртэн улам тэйитэн, тыа саҕатыгар сыҕайан таһаардылар. Н. Заболоцкай. Этээччи аттынан дьон үтүрүһэ-үтүрүһэ киирэн, Катяны сыҕайан кэбистилэрЭ. Соколов

I · 2 · туохтуур

• Айаан кыбыстыбыттыы умса көрөн, отун мүччү ууран иһэн, атырдьаҕа халтарыйбытыгар өйдөөн, тиэйии ортотун диэки сыҕайа аста. Софр. Данилов. Абыраамап утуйар хоһун түннүгүн өссө тэлэччи аһан, түүлүн эркиҥҥэ сыҕайдаЛ. Попов
• Кими эмэ оннуттан сыҕарыйарга, көһөргө күһэй, үтүрүй. Θ Вытеснять, оттеснять кого-л. куда-л. Хомбуойдааччылар дьону баарса нөҥүө өттүгэр сыҕайдылар. Болот Боотур. Доропуун уонна Көстөкүүн быһа үүрсэн, ыһыытаан-хаһыытаан үргүбүт үөр сүөһүнү кутталлаах сиртэн улам тэйитэн, тыа саҕатыгар сыҕайан таһаардылар. Н. Заболоцкай. Этээччи аттынан дьон үтүрүһэ-үтүрүһэ киирэн, Катяны сыҕайан кэбистилэрЭ. Соколов

I · 3 · туохтуур

• "Дьэ, аны биирдэ чып диэн көр эрэ!" – дии-дии Серкин сутуругунан уол сирэйин сыҕайар. Н. Якутскай. Хачыкаат бөтүөхтүү-бөтүөхтүү туран кэллэ, кэлгиллэ сытар эрэйдээххэ хокуоскатын муннугар сыҕайда. И. Гоголев. Булумдьу, остуолга умса түһэн, саҥара олорбут: "Тойон Бадаайап уола, бэстилиэккинэн миигин сыҕайыма"Л. Попов

I · 4 · туохтуур

• Туруйа уруйдуур хаһыытын Истээтин мин биллим эйигин, Кыыдааннаах кыһыны сыҕайан Өлүөнэм биэрэгэр кэлбиккин, Сааскы кэм барахсан! С. Данилов. Сарсыардааҥҥы хатан дьыбары сыҕайардыы, тыргыллаҕас сардаҥа -- сыыйа өрө чөмчөйөн таҕыста. М. Доҕордуурап. Халлаан, хараҥа солко быыһын өрө сыҕайан, сырдаан эрэрэ"ХС"
• Кими эмэ сыыйа кэннигэр хааллар. Θ Оттеснить, отодвинуть кого-л. на второй план. Талааннаах эдэрдэр кэлэн, кинини биллибэтинэн улам-улам сыҕайан испиттэрэП. Аввакумов

I · 5 · туохтуур

• Үлэһиттэр хамнастарын кэмигэр ылбаккалар, дьон ортотугар саҥа-иҥэ ырааппыта, кэлтэй салалта буруйугар сыҕайааччылар да көстүтэлиир этилэр. В. Яковлев. Киһи эдэр эрдэҕинэ -- туора-маары сылдьыбытын утарытынан умнан иһэр, кэнэҕэһин көннөрүөх буолан, туохха баҕарар сыҕайар, куотунар. Н. Лугинов. Ср. кирг. шыка ‘напирать’, п. -монг. сыҕа ‘выжимать’, МНТ шиха ‘сжимать, напирать, теснить’

II · 6 · туохтуур

• Мин итини истээт хараҕым хараҥарбыта, кэргэннии буола иликпититтэн дьадаҥыбынан сыҕайаллар дии санаабытым. Н. Якутскай. Анарааҥҥылар Дьэкиими бандьыыттыы эҥин сылдьыбыт хараҥа аймахтарынан сыҕайан түөрэҥнэппиттэрэ. В. Гольдеров. Оҕону күрүөйэҕинэн сыҕайаргар хайдах тылыҥ өҕүллэр?"ХС"

II · 7 · этии