талкы
1 · аат тыл
- , эргэр
- Ньырбачаан оҕонньордоох эмээхсиҥҥэ сахалар тириини имитэр тэриллэрин – талкыны аан бастаан көрбүтэ. Далан. Мас талкыттан аҕырбыт оҕунуох сыта аҥылыйар. Н. Якутскай. Эмээхсин кыыһын кытта күүлэҕэ ынаҕын тириитин талкынан имитэн тиритэ-хорута олороохтуур. Тулхадыйбат д. Ыалдьыппыт барыны бары сатыыр, үлэһит бөҕө киһи этэ. Биир күн иһигэр киил маһынан бэртээхэй талкыны оҥоро охсон биэрбитэ. А. Кривошапкин (тылб. )
2 · аат тыл
- Тутаахтаах баттыга уонна алларааҥҥы олоҕо тиистэрдээх, ол икки ардыларыгар кыбыта баттаан тириини имитэр мас тэрил
Нууччалыы
- Деревянный инструмент с зубьями для смягчения кожи, якутская кожемялка
- Ньырбачаан оҕонньордоох эмээхсиҥҥэ сахалар тириини имитэр тэриллэрин – талкыны аан бастаан көрбүтэ. Далан. Мас талкыттан аҕырбыт оҕунуох сыта аҥылыйар. Н. Якутскай. Эмээхсин кыыһын кытта күүлэҕэ ынаҕын тириитин талкынан имитэн тиритэ-хорута олороохтуур. Тулхадыйбат д. Ыалдьыппыт барыны бары сатыыр, үлэһит бөҕө киһи этэ. Биир күн иһигэр киил маһынан бэртээхэй талкыны оҥоро охсон биэрбитэ. А. Кривошапкин (тылб. )
3 · аат тыл
- түөлбэ. , харыс. Эһэ
Нууччалыы
- Медведь. Эһэ дьиҥнээх ааттара – аабый, талкы, хохтуула. КАЕ НТ
4 · этии
- Олох талкыта – олох охсуута, араас эриирэ-мускуура, имитиитэ-хомутуута Олох талкыта сүрэхпэр Тайанара баҕас ыарыы!.. Хаһан эрэ мин да эдэр Хоччорхой уолан баарым. С. Данилов. Олох улуу талкыта Талкылаатар даҕаны, Хоччорхой бэйэбитин Сымнаппата: Саары да, Сарыы да гыммата. Л. Попов. Оо, эдэр саас! Эн өрүү итинниккин: дэбдэҥҥин, омуҥҥун, дохсуҥҥун. Оттон кэлин олох обургу талкытыгар имиллэн уоскуйаҕын, сыһыйаҕын. В. Миронов
Нууччалыы
- Тяжёлые потрясения, неудачи в жизни, удары судьбы
5 · этии
- Миэлиҥсэ (эриир) талкы эргэр. – олох буолар уонна үрүт буолар икки төгүрүк хаптаһыны ортотунан үүттээн уон икки-уон биэс сэнтимиэтир суоннаах тиит маһынан хамсаабат гына сүрүн оҥоһуллар. Төгүрүк хаптаһыннарга кулгаахтаан, ону дьөлөн, икки туруору тутаах оҥоһуллар. Тутаахтар ис өттүлэринэн хаптаһыннары үүттээн үс-түөрт сэнтимиэтир суоннаах тиистээх титириктэри туруору туруораллар. Олорго тириини уган кыбытан баран, тутааҕын биирин анньан, иккиһин бэйэҥ диэки тардан, эргитэн имитэллэр На верхнем диске устанавливают две вертикальные ручки. Вокруг основного ствола через отверствия в верхней и нижней досках устанавливают молодые зубчатые лиственницы диаметром 3-4 см. Пропихивая между ними шкуру и продвигая её вдоль крутящихся зубчатых жердей, обрабатывали шкуру до состояния эластичности. Дьиэлэрин ортотугар эриир талкы сүөдэллэн турар. Н. Якутскай. Сылгы баһа талкы эргэр. – сылгы баһын сүлэн, куурдан-хатаран кыра кыыллар тириилэрин (дьабарааскы, буобура, куобах уо. д. а. ) имитэргэ оҥоһуллубут талкы. Θ Конский череп в качестве кожемялки: обрабатывали шкурки небольших зверей (суслика, бобра, зайца и др. ). Куобах тириитин эбэм сылгы баһа талкынан имитэрэ. Сытыары талкы эргэр. – төрүт онно тиит мастан сытыары гына, төрдүн диэки өттүгэр тиистээх эбэтэр олорорго табыгастаах буоллун диэн дүлүҥү хайытан икки өттүн суоран, үөһэнэн тиистээн ыскамыайка курдук атахтаан оҥоһуллубут талкы. Θ Кожемялка, изготовленная из обрубка бревна в виде лафета с четырьмя ножками, на лицевой стороне которого вырезаны зубья (букв. горизонтальная мялка). Сытыары талкы айгыраабыт кулукута кыычырҕаан-хаачырҕаан, кини элэйбит сыппах тииһэ быһыта хабырынан уонна -- Кыаһай оҕонньор ынчыктаан-бөтүөхтээн, кыараҕас балаҕан иһэ өрө сүпсүллэн хаалла. Эрилик Эристиин. Сытыары талкы төрүт онно тиит мастан сытыары гына, төрдүн диэки өттүгэр тиистээх оҥоһуллар. АНП ССХТ. Тобук талкы – туруору талкы диэн курдук. Тобук талкы төрүт онно суон тииттэн лэкээни быһан бэлэмнэнэр. АНП ССХТ. Туруору (тобук) талкы эргэр. – төрүт онно суон тииттэн лэкээни быһан баран туруору сааһынан тутан, ону суолахтаан, тиистээн оҥоһуллубут талкы. Θ Кожемялка, изготовленная из толстой чурки, на лицевой стороне которой вырезаны зубья (букв. вертикальная мялка). Ортоку баҕанатыгар туруору талкытын, аан орон аттыгар сытыары талкытын уурталаабыт. М. Доҕордуурап. Сытыары талкы да, туруору талкы да икки чаастан турар: төрүт оннуттан уонна баттыктан. АНП ССХТ
Нууччалыы
- Кожемялка в виде мельницы: состоит из двух (верхних и нижних) дискообразных досок, которые соединяются через отверствие в середине стволом лиственницы диаметром 12-15 см