тэлбиҥнээ
1 · туохтуур
- дьүһ. туохт
- Кутаалыыр куйаас күннэргэ Кулуһун быыһыгар саһара, Хараҥа күһүҥҥү түүннэргэ Хааҕыргыы, тэлбиҥнии көтөрө, Салбыгыр, унньугур бэйэлээх Саһархай аҥыр эрэйдээх. С. Васильев. Кутуйахсыт киэһээҥҥи аһылыгын көрдөөн ыарҕалары ыксатынан көтөн тэлбиҥнээтэ. М. Доҕордуурап. [Аҥыр] көтөн тэлбиҥнии, сабырыҥныы сылдьар эбитР. Кулаковскай
2 · туохтуур
- Уһун, улахан кынаттаргынан аргыый аҕай сапсынан көт
Нууччалыы
- Лететь, медленно взмахивая широко распластанными крыльями
- Кутаалыыр куйаас күннэргэ Кулуһун быыһыгар саһара, Хараҥа күһүҥҥү түүннэргэ Хааҕыргыы, тэлбиҥнии көтөрө, Салбыгыр, унньугур бэйэлээх Саһархай аҥыр эрэйдээх. С. Васильев. Кутуйахсыт киэһээҥҥи аһылыгын көрдөөн ыарҕалары ыксатынан көтөн тэлбиҥнээтэ. М. Доҕордуурап. [Аҥыр] көтөн тэлбиҥнии, сабырыҥныы сылдьар эбитР. Кулаковскай
3 · туохтуур
- Тугу да гынара суох таах сырыт
Нууччалыы
- Ходить, шататься без дела, шляться
- Тугу да гынарыҥ суох буолан, эн манна тэлбиҥниигин дуо? "ХС". Аата эрэ өрөмүөҥҥэ турабын, дьиҥинэн, кып-кыра чаас суоҕуттан күнү быһа таах тэлбиҥнээн тахсабын. "Кыым". Талба араас таһаҕастаах элбэх дьоннор биэрэккэ Таах тэлбиҥнии сылдьаллара хайыахтарын билбэккэ. Ш. Руставели (тылб. )
- Кыра-кыралаан эрээри, күнү быһа тохтообокко тугу эмэ гын; ханна эмэ сатыы хааман уһуннук сырыт, тугу эмэ кэрий. Θ Делать что-л. медленно, но безостановочно, в течение целого дня; долго ходить где-л. пешком, обходя что-л. Айыа-айа! Эчи, күнү быһа тэлбиҥниирбиттэн уҥуоҕа-сүһүөҕэ да суох буолан хааллым. Суорун Омоллоон. Арай биирдэ ийэм: "Тукаам, Дьөгүөр, баран ынахтаргын хомуйа охсон кэл эрэ. Мин бүгүн онно-манна тэлбиҥнээн, хайдах эрэ олус сылайбыт курдукпун", – диэтэ. Болот Боотур. "Мин эрдэ утуйуом, көхсүм дэлби саалынна, күнү быһа дьиэ иһигэр тэлбиҥнииртэн да сылайар буоллум", – диэн баран сүрдээх сымнаҕастык сиэнин көхсүттэн имэрийэн ыллаТ. Находкина
4 · туохтуур
- Сэниэтэ суохтук, бэрт нэһиилэ хаамп (ыалдьыбыт эбэтэр кырдьаҕас киһи, кыыл туһунан этэргэ)
Нууччалыы
- Идти, ходить немощном, еле-еле (о больном или старом человеке, звере)
- Бодьуруус [эһэ оҕото] сэниэтэ эстэн иэдэйбит, хараҕын үрүҥүнэн-харанан көрбүт, сүүрүккэ оҕустаран аат харата тэлбиҥнии иһэрэ. И. Федосеев. Күрэҥсийбит баттахтаах кырдьаҕас киһи, аргыый аҕай хааман, сэниэтэ суоҕунан тэлбиҥнээн иһэрэ. И. Бочкарёв. Балыыһаттан бэрт эрэйинэн тэлбиҥнээн, тайахтанан-таймаланан тахсан истэхпинэ Вадим диэн эдэр киһи обургу утары кэтиллэ түстэ. "Кыым". Ср. монг. дэлбэгиэх ʽдвигаться, шевелиться, колыхаться (о каком-л. торчащем плоском предмете)ʼ