ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

укулаат

I · 1 · аат тыл

  • Эллэммит, хатарыллыбыт тимир бастыҥа, ыстаал бастыҥ суорда

Нууччалыы

  • Калёное железо, сталь, булат
  • Дугуй илбис дуксуйан Дуктуруйбутунан кэлэр Отут болуо укулаатынан Омноон-домноон оҥоһуллубут [быһыйа]. П. Ойуунускай. Мастан чиргэлин-киилин биһирээбит, Тимиртэн хатан укулаатын хайҕаабыт. Күннүк Уурастыырап. Оччо хатан укулааттан оҥоһуллубут саабын, Байбал маска булгу охсон, мэлиппитимК. Туйаарыскай

I · 2 · даҕааһын

  • суолт. Эллэммит, хатарыллыбыт тимиртэн, ыстаалтан оҥоһуллубут, уһаарыллыбыт

Нууччалыы

  • Закалённый, расплавленный из железа, стали, стальной
  • Сахам сытыы быһыччата, Сахам укулаат быһаҕа. С. Данилов. Улуу бухатыыр Уҥа илиитинэн Умсары тайахтаммыт этэ Укулаат батыйаны. С. Тарасов. Хоһоон диэн масчыкка – сүгэтэ, Отчукка – укулаат хотуура, Көрбөккө – кыраҕы хараҕа, Көппөккө – мохсоҕол кыната!П. Тобуруокап

I · 3 · этии

  • Укулаат таас уостаах фольк. – олоҥхоҕо саха кыыһын эбэтэр бухатыырын дьүһүнүн (уоһун) ойуулуурга туттуллар уларыйбат эпиитэт ПЭК ОНЛЯ I. Көрдөҕүнэ – дьиэтин хаҥас өттүгэр хандьытаал таас харахтаах, укулаат таас уостаах, сырдык таас сирэйдээх -- түктэри бэйэлээх үчүгэй кыыс оҕо буолан олорор. Саха фольк. Укулаат таас курдук уостаах, Чочу таас курдук муруннаах. Д. Говоров. Укулаат тимир – үс илии халыҥнаах, соччо кэтиттээх буруус тимир. Θ Брусчатое железо толщиною и шириною в три пальца. Хаҥалас хайатын Халыҥ таһаатыттан Укулаат тимири Уһааран ылбытым. С. Васильев. Ол төлөн кутаалыыр суоһугар Укулаат тимирдэр ууллаллар. Л. Попов. Мантыҥ [хотуур] ураты укулаат тимиртэн охсуллубут эбээт, ханнык да тааһынан сотон бааһырдыаҥ суоҕа. С. Сарыг-оол (тылб. ). Русск. уклад ‘сталь, которой укладывают или наваривают лёза столярных и других орудий’

Нууччалыы

  • Один из постоянных эпитетов олонхо, описывающий красоту девушки или богатыря (букв. с губами подобно полированному, шлифованному камню). [Куллуруускай бухатыыр] укулаат таас уостаах, уон кириэстээх манньыаты кэккэлэччи туппут курдук сандаҥа маҥан тиистээх [эбит]

II · 4 · аат тыл

  • Туох эмэ (хол. , олох) тутула, туруга, майгыта

Нууччалыы

  • Состояние чего-л. , образ, уклад жизни
  • Онон икки аҥаар тыһыынча сыл устатыгар түүрдүү тыллаах омуктар олохторун укулаата олоччу уларыйбатаҕа. Б. Павлов. Төһө да ороскуоттаах буоллар, уруккулуу укулааттаах оскуолаларын тутан олороллор. Венера. Алаас сир оҕото олорор укулаата туспа, тайҕа оҕото сыһыы оҕотуттан туттардыын-хаптардыын атын. АИДьБО

«У» буукуба