улаан
1 · даҕааһын
- Кубархай сиэллээх, кутуруктаах өлкөкү кэрэ, сырдык көҕөччөр (сылгы дьүһүнүн туһунан)
Нууччалыы
- Чалый, со светлыми гривой и хвостом (о масти лошади)
- Хара убаһа хаспыт, улаан убаһа уулаабыт үһү (тааб. : анньыы). Уулаах таҥхайбыт быһыылаах, тараах туйахтаах улаан аты сэргэттэн сүөрэн ылла. Эрилик Эристиин. Тураҕас биэбит Тунаҕа барҕардын, Улаан биэбит Уйгута дэбилийдин!С. Васильев
2 · даҕааһын
- Сырдыктыҥы бороҥ, кубархай
Нууччалыы
- Светло-серый
- Хотугу өрүс хастаммыт улаан мууһунан туундара суола уҥуоргу кытылга тыргыллар. Н. Габышев. Буруо өҥнөөх улаан былыттан холку баҕайытык аны хаар түһэн намылыйда. “ХС”. Дьиэ куоската баччааҥҥа диэри Африкаҕа ордон сылдьар дьиикэй улаан куоскаттан үөскээбитэ. ББЕ З
- Уруута-тарыыта тэрий, Уҥа-хаҥас өттүгэр Улаанна охторууй! П. Ойуунускай. “Оттон атым? Ханнаный миэнэ улааным?” – диэн баран, соһуйбуттуу тула көрөбүн. Н. Заболоцкай. Маша аҕатын улаана айаннаан туйаҕын тыаһа лаһыгырайарМ. Доҕордуурап
3 · аат тыл
- суолт. Улаан дьүһүннээх сылгы
Нууччалыы
- Лошадь чалой масти со светлыми гривами и хвостом
- Хотугу өрүс хастаммыт улаан мууһунан туундара суола уҥуоргу кытылга тыргыллар. Н. Габышев. Буруо өҥнөөх улаан былыттан холку баҕайытык аны хаар түһэн намылыйда. “ХС”. Дьиэ куоската баччааҥҥа диэри Африкаҕа ордон сылдьар дьиикэй улаан куоскаттан үөскээбитэ. ББЕ З
- Уруута-тарыыта тэрий, Уҥа-хаҥас өттүгэр Улаанна охторууй! П. Ойуунускай. “Оттон атым? Ханнаный миэнэ улааным?” – диэн баран, соһуйбуттуу тула көрөбүн. Н. Заболоцкай. Маша аҕатын улаана айаннаан туйаҕын тыаһа лаһыгырайарМ. Доҕордуурап
4 · этии
- Кэрэ кэһиитэ көр кэһии I. Улаанын уйгутун Олооччулаах атаҕынан оломноон, Кэрэтин кэһиитин Кэтинчэлээх атаҕынан кэһэн [Бухатыыр киһи олорбута]. Суорун Омоллоон. Улаан биэбит уйгута Утаппыты уолдьаттын, Кэрэ биэбит кэһиитэ Кэҥсэйбити дьэгдьиттин. Күннүк Уурастыырап
5 · этии
- Кугас улаан – сиэлэ, кутуруга сырдык, атына кугас (сылгы дьүһүнүн туһунан) Кыһыл улаан – сиэлэ, кутуруга хараҥатыҥы, бэйэтэ кытаран көстөр бороҥ (сылгы дьүһүнүн туһунан). Θ Красновато-серый с темными гривой и хвостом (о масти лошади). Саһыл улаан – сиэлэ, кутуруга сырдык, бэйэтэ саһархайдыҥы (сылгы дьүһүнүн туһунан). Θ Светлосоловый со светлыми гривой и хвостом (о масти лошади). Сырдык улаан – сиэлэ, кутуруга сырдык, сиһин ороҕо, ойоҕосторо кытархайдыҥы (сылгы дьүһүнүн туһунан). Θ Красносоловый со светлыми гривой и хвостом (о масти лошади). Улаан ньуур фольк. – олоҥхо геройун ыраас сэбэрэтин, кэрэ дьүһүнүн хоһуйар уларыйбат эпиитэт. Θ Постоянный эпитет, описывающий красивый облик героев олонхо. Ону баара [Бодойбо көмүһүн] Улаан ньуурдаах, Уус-уран санаалаах, Уу дугуй сүһүөхтээх Урааҥхай киһи Уһуннарбакка [булла]. Өксөкүлээх Өлөксөй. [Кыыс Ньургун – Буура Дохсуҥҥа:] Тоҕо урааҥхай оҕото эрээри, улаан ньуургун уларытан, одун халлаан улаҕатыттан орулуостуу ордоотоон түстүҥ? Эрилик Эристиин. Эттээх бууппун эрэнэммин Эргэ барбатах иэдээммин, Улаан ньуурбун улаатыннаран Олохпун булбатах муҥмун. С. Зверев. Улаан сиэр – бэйэтэ кугастыҥы бороҥ, сиэлэ, кутуруга хараҥа (сылгы дьүһүнүн туһунан). Θ Саврасо-серый с темными гривой и хвостом (о масти лошади). Кини улаан сиэр буолуохтаах этэ дии саныыр. Н. Босиков. Улаан сиэр сылгыны үгүстүк улаан дииллэр. КДьА. Улаан сылгы көр сылгы. Улаан сылгы уу хаһата Утахтанан, олус уойбут. Эллэй. Манчаары уҥуох уҥуоҕа, субу уулаабыт улаан сылгы курдук, халыр босхо баран, титирэстии турар. С. Федотов
Нууччалыы
- Рыжий со светлыми гривой и хвостом (о масти лошади)