улугур
1 · туохтуур
- туохт
- Туга да соччо улаханнык ыалдьыбат эрээри, этэ-сиинэ мэлдьи улугура сылдьар, сэниэтэ суох. Н. Лугинов. Үс көһү хааман кэлбит киһи, суолу булаат, санаата налыйан, сылайбытын дьэ биллэ, сүһүөхтэрэ улугуран дьаралыйа күүрдүлэр. Тумарча. Уһун айантан улугурбут уолаттар сэргэхсийэ түспүттэрэ. И. Данилов. Күнү быһа кураанах сытан улугура быһыытыйбыт Андагы сэргэхсийэ түстэН. Босиков
2 · туохтуур
- Мөлтөө-ахсаа, сылай, нукаай курдук буол (хол. , уһун айантан)
Нууччалыы
- Становиться бессильным, слабым, утомляться, уставать (напр. , из-за долгой езды)
- Туга да соччо улаханнык ыалдьыбат эрээри, этэ-сиинэ мэлдьи улугура сылдьар, сэниэтэ суох. Н. Лугинов. Үс көһү хааман кэлбит киһи, суолу булаат, санаата налыйан, сылайбытын дьэ биллэ, сүһүөхтэрэ улугуран дьаралыйа күүрдүлэр. Тумарча. Уһун айантан улугурбут уолаттар сэргэхсийэ түспүттэрэ. И. Данилов. Күнү быһа кураанах сытан улугура быһыытыйбыт Андагы сэргэхсийэ түстэН. Босиков
3 · туохтуур
- Тугу да кэрэхсээбэт, сэҥээрбэт, барытыттан салгыбыт курдук буол
Нууччалыы
- Быть апатичным, равнодушным (напр. , от однообразия, частого повторения)
- Урукку өттүгэр улахан хамсааһыннаах үлэ ыытыллыбатах буолан, дьон улугуран хаалбыт. С. Никифоров. Үлэһит сэбиэскэй норуот бүттүүнэ улугурбатаҕа, най барбатаҕа, хоро таспатаҕа, уопсай баайга чомполоммотоҕо курдук этэ дии!В. Титов
4 · туохтуур
- Чуумпуран, иһийэн хаал (айылҕаны этэргэ)
Нууччалыы
- Застывать, в тишине, замирать (о природе). [Сааскы күн] улугурбут от-мас сайа тыынан уһуктарыттан уһун үйэлэргэ дьэбидийэ таастыйбыкка тиийэ тириэрэн, улам улам күөрэйдэр күөрэйдэ
- Е. Неймохов. Сүгэ-эрбии тыаһа үйэ тухары улугуран турбут айылҕаны уһугуннарбыта. “ХС”
- Утуйбут курдук турукка киир (кыылы, көтөрү этэргэ). Θ Впадать в состояние спячки (о животных, птицах). Биир тиит чыпчаалыгар туох эрэ көтөр хамсаабакка улугуран олорор. Н. Заболоцкай. Табалар улугурбуттара – күнүһүн күн уотугар сыламнаан сытан тахсаллара, оттон түүнүн аһыыллара. С. Курилов (тылб. )