ураҕас
1 · аат тыл
- аат
- Муҥханы сүүрбэ-отут ураҕаска тиирэллэр уонна бигэ буоллун диэн тирбэҕэнэн таарбайаллар. Далан. Кус чугас түстэҕинэ эбэтэр устан чугаһаатаҕына, уһун синньигэс курбуу ураҕаһынан охсорбут. Т. Сметанин. Ууга түспүт киһиэхэ Ураҕас уунан биэрбитиҥ Хаһан эрэ эйиэхэ Хараап буолан эргиллиэ. Айталын. Ураҕас төбөтүгэр хааһах ыйаммыт үһү (тааб. : куйуур). УН ТЭ
2 · аат тыл
- Уһун мас, синньигэс сиэрдийэ
Нууччалыы
- Длинная палка, шест, жердь
- Муҥханы сүүрбэ-отут ураҕаска тиирэллэр уонна бигэ буоллун диэн тирбэҕэнэн таарбайаллар. Далан. Кус чугас түстэҕинэ эбэтэр устан чугаһаатаҕына, уһун синньигэс курбуу ураҕаһынан охсорбут. Т. Сметанин. Ууга түспүт киһиэхэ Ураҕас уунан биэрбитиҥ Хаһан эрэ эйиэхэ Хараап буолан эргиллиэ. Айталын. Ураҕас төбөтүгэр хааһах ыйаммыт үһү (тааб. : куйуур). УН ТЭ
3 · аат тыл
- Оҕус сыарҕатын олгуобуйата, арал
Нууччалыы
- Оглобля у бычьих саней, импровизированные оглобли
- Көлүллүбүт уонча оҕус, хачыалга эргийэр курдук, тула эргийэн, маҥан бурҕалдьылара, ураҕастара кылбаҥныы түстүлэр. Бэс Дьарааһын. Аны Ерзалаах Милка, сыарҕа икки ураҕаһын курдук, тэбис-тэҥҥэ эккирэттилэр, ырааска куобах ордук чэпчэкитик сүүрдэ. Л. Толстой (тылб. )
4 · этии
- Муус ураҕаһынан үүр көр муус. Аһыы олорон, Эхов тоҕо кинини Маайа аҕата муус ураҕаһынан үүрбүтүн ыйыталаһар. Н. Якутскай. – Аны кыратык да үлэҕэр хойутуоҥ, айаҕыҥ кыра да арыгы сыттаах буолуо, олох туох да кэпсэтиитэ суох үлэҕиттэн муус ураҕаһынан үүрүөм! “Кыым”. Ураҕас тиийбэт (тургуйбат, тургуппат) уйгу – дэлэй, баай-талым олох Улуу дайдым үрдүнэн Ураҕас тиийбэт уһун уйгута Олохтоннун, оҕолоор! Саха нар. ыр. II. Ураҕас тургуйбат уйгутун Оҥорсо сырыттаххына, Сах быһылаана Сатыылаан түспүтэ. Р. Баҕатаайыскай. Ураҕас тургуппат уйгутун айарга, Уһун дьикти уураах ылылынна. С. Васильев. Ураҕас тосторунан – олус элбэх. Θ В огромном количестве (букв. палка ломается, не удержав). Ураҕас тосторунан Ынах сүөһүнү Үрбэлээн үүрэммит, Үүтүнэн-аһынан аһааммыт Үөрүү-көтүү буолла. Тоҥ Суорун. Ураҕаһынан ууну суруйбут курдук – олоҕо суох, киһи иилэн ылара суох этии. Θ соотв. вилами на воде (или по воде) писано (букв. словно по воде шестом провести). Ураҕаһынан ууну суруйбут курдук кэпсээннээх киһи. Уунарын ураҕаска ыйаабыт, бэрсэрин бэскэ ыйаабыт – кэччэгэй, кэрээки. Θ Жадина, жмот. Чоочо баай курдук уунарын ураҕаска ыйаабыт, бэрсэрин бэскэ ыйаабыт киһи эбит
Нууччалыы
- Очень богатая раздольная жизнь
5 · этии
- Биттэх ураҕас (мас) көр биттэх. Күрүө иһигэр кууруссалар утуйаары хооҕурҕаһаллар, утуйар биттэх ураҕастарыгар, олбу-солбу көтөн тахсан лаглас гына түһэллэр. Л. Попов