хайыы
I · 1 · аат тыл
- Балыктар уонна атын уу харамайдара ууттан кислороду быыһылаан ылан тыынар уорганнара
Нууччалыы
- Органы дыхания рыб и некоторых других водных животных, жабры
- Убайдарым балыктары хайыыларыттан талахха тиһэн баран, миэхэ туттараллар. В. Иванов. Кэргэнэ синньигэс талахха илимтэн ылбыт балыктарын хайыытыттан тиһэ турда. "ХС". Өҥүргэстээх балыктар хайыылара хаппаҕа суох. ББЕ З
I · 2 · этии
- Таҥнары (төттөрү) хайыылаах – төттөрү сүргүөхтээх диэн курдук (көр сүргүөхтээх). Таҥнары хайыылаах, түҥнэри сүргүөхтээх киһи диэн ити баар. Э. Соколов
II · 3
- хайыы аҕай көр аҕай. Кини дьоллоох олох маҥнайгы дьаамыгар хайыы аҕай кэллэ. П. Ойуунускай; хайыы сах (сахха) – хайа сах (сахха) диэн курдук (көр сах III). Ньургуһун Лоокууттуун дьонноро хайыы сахха кинилэр кэскиллэрин тосхоллуулларын билбэккэ сылдьаллара. Дьүөгэ Ааныстыырап. Икки улууһу хайыы сахха кыһыллартан ыраастаабыт курдук сананаллар. "ХС"; хайыы үйэ (үйэҕэ) – хайыы сах (сахха) диэн курдук. Хайыы үйэ бары мунньустубуттар. Амма Аччыгыйа. Сайыҥҥы от-мас хагдарыйан, хайыы үйэҕэ күһүн буола оҕуста. В. Протодьяконов