ДьөгүөрСахалыы тылдьыт

хампа

I · 1 · аат тыл

  • Кытайга оҥоһуллубут күөх өҥнөөх таҥас (солко эбэтэр атылаас)

Нууччалыы

  • Канф, канфа (китайский атлас)
  • Хонуу барыта көҕөрөр гына солко, хампа бөҕөнөн таҥныбыт дьон дьиэ иһиттэн тоҕо анньан тахсаннар, аттарын миинитэлээбитинэн бардылар. Эрилик Эристиин. [Атыыһыттар:] Кэлиҥ, чиэстээх тойоттор, Кэлиҥ, мааны-майах дьоннор! Суукур-саакыр, солко, хампа, Суунар таастар, солуур тайма, Талы-талба, бары баары Талыҥ, ылыҥ араас табаары! П. Ершов (тылб. )
  • Саха нар. ыр. II. Барчалаах хампа таҥастаах, Баһаам элбэх арыалдьыттаах Куорат аҕа баһылыга Хотойо устан таҕыста. П. Ершов (тылб. ). Хампа бэргэһэЯРС

I · 2 · даҕааһын

  • Күөх өҥнөөх солко эбэтэр атылаас таҥастан тигиллибит

Нууччалыы

  • Канфовый. [Суруксут] Аҕыс уон сүүстээх Аалай хампа хаалтыстаах
  • Хонуу барыта көҕөрөр гына солко, хампа бөҕөнөн таҥныбыт дьон дьиэ иһиттэн тоҕо анньан тахсаннар, аттарын миинитэлээбитинэн бардылар. Эрилик Эристиин. [Атыыһыттар:] Кэлиҥ, чиэстээх тойоттор, Кэлиҥ, мааны-майах дьоннор! Суукур-саакыр, солко, хампа, Суунар таастар, солуур тайма, Талы-талба, бары баары Талыҥ, ылыҥ араас табаары! П. Ершов (тылб. )
  • Саха нар. ыр. II. Барчалаах хампа таҥастаах, Баһаам элбэх арыалдьыттаах Куорат аҕа баһылыга Хотойо устан таҕыста. П. Ершов (тылб. ). Хампа бэргэһэЯРС

I · 3 · даҕааһын

  • поэт. Чэлгийэ көҕөрбүт, чээлэй күөх (хол. , сэбирдэх, от)

Нууччалыы

  • Ярко-зелёный (напр. , о листве)
  • Хаамыылаах ат Харытыгар хатыллар Хампа ньаарсын от Хамныы таҕыста. Өксөкүлээх Өлөксөй. Хагдарыйан тохтубута Хатыҥ хампа сэбирдэҕэ. И. Чаҕылҕан. Хаарыан хампа лабааҕын Хамсат, хамсат, хатыҥым!С. Васильев

I · 4 · этии

  • Хампа күөх көр күөх I. [Хаһыҥ] Хампа күөҕү хаарыйбыта – Хагдарыйан, хампы барда. Күннүк Уурастыырап. Хатыҥ чараҥ Саҕатыгар Хампа күөххэ Олорбуппут. А. Абаҕыыныскай. [Хотой кэпсиир] Хампа күөхтээх Торҕо-солко дойдуну Тула эргийэн кэллим. С. Васильев. Ср. тюрк. каҥма, камба ‘китайский шёлк’, монг. хамба ‘первосортный шёлк’

II · 5 · даҕааһын

  • даҕ
  • Дьиэ хаҥас өттүгэр баар хампа ампаар күлүгэр тиийэн сөрүүкүү олордо. Н. Павлов. Хампа буолбут сэпАаНА СТОТ

II · 6 · даҕааһын

  • Олус эргэрэн, туһатыттан тахсыбыт (хол. , туттар сэп-сэбиргэл, тутуу туһунан)

Нууччалыы

  • Вышедший из употребления, ветхий, дряхлый (напр. , об инструментах, строениях)
  • Дьиэ хаҥас өттүгэр баар хампа ампаар күлүгэр тиийэн сөрүүкүү олордо. Н. Павлов. Хампа буолбут сэпАаНА СТОТ

II · 7 · даҕааһын

  • Наһаа кырдьыбыт, бүдүгүрбүт

Нууччалыы

  • Старый, древний, дряхлый
  • Хампа ынах. ПЭК СЯЯ. Хампа эмээхсин хамыйаҕы салыыр. П. Тобуруокап. Хампа киһи. ЯРС. Ср. ДТС хам ‘сваливать, сбивать’

«Х» буукуба