харан
1
- харай диэнтэн бэй. туһ. Туох да тиийбэт түҥ ойуурга ампаардаммыт сордоохтор хамсаналларын тухары бэйэлэрин бэйэлэрэ харанан муҥнаналлара. ПНИ АДХ. Кыһанан туран таҥас сууйабыт, өтүүктүүбүт, үгүс өттүгэр бэйэбитин көрүнэн харана түһэрбитигэр кыра даҕаны бириэмэни булбаппыт. ФВН ТС. Кини [Пунин] бэйэтин хараммат, чанчарык этэ, баайы-мааныны баардылыы үөрэммит киһи онтон эмиэ атарахсытарым. И. Тургенев (тылб. )
2
- Тугу эмэ булан сиэ, аһаа
Нууччалыы
- Употребить в пищу, съесть что-л
- Хара уубун хаарыйаммын, Хаппыт лэппиэскэбин харанаммын, Кылбаҥныы умайбыт Сырдыгым диэки Сыралаһа турдум. С. Зверев. [Бөрөлөр] Тайаҕы өр сиэбэтэхтэрэ. Ол кэнниттэн аччыктыыр муҥа хат эригийиитигэр, били өлбүт бөрөнү хараммыттара. Р. Кулаковский. Харааран хаалбыт Кур отоннору Хаартан хаһарым. Тоноон ыламмын Тотуохпар диэри Тоҥнуу харанарымУрсун
3
- Тугу эмэ бэйэҕэр туһан, ыл, апчарый
Нууччалыы
- Использовать что-л. для себя, присвоить, завладеть чем-л
- Кинилэр бар дьону супту уулаан муспут баайдарын көмүскүүллэр, бэйэлэрин эрэ истэрин хараналлар, иннилэрин көрүнэллэр. Амма Аччыгыйа. [Сабардам] онон түүлээҕи, таба таҥаһын лаппа хараннаҕа буолуо. Болот Боотур. Холкуостаахтар этэллэринэн, бэрэссэдээтэл Матаҥныырап уруккуттан бэйэтин харанар, сүрдээх ымсыы киһи үһү"ХС"
4 · этии
- Айаххын харан көр айах I. Айылҕа оҕото айаннаан истэ Айаҕын харанар санаалаах. И. Чаҕылҕан. Сарсыарда кэлбитэ. Сылайтын-элэйтин Сүрэҕин бүтэйдии сэрэйтэ : "Киһилии тохтоон аһыы да түспэккин… кийиит да көһүннэр бэрт этэ". Ваням онно манныгы кэпсээтэ : "Айахпын харанан сылдьабын". С. Тарасов