хатый
1 · туохтуур
- туохт
- "Гра" диэн сааны таҥнары сүкпүт, икки санныгар батарантаастары хатыйа иилиммит. Амма Аччыгыйа. Силтэһин атаҕар атаҕын хатыйа ууран, туох да саҥата-иҥэтэ суох иһийэн олордо. Күннүк Уурастыырап. Аҕал уҥа илиигин, илиилэрбитин маннык хатыйа тутуох, уонна – уураһабыт. Брудершафт диэн бу буолар. Н. Габышев. Атамай тарбахтарын тобугар хатыйа тутан олорон саҥарар"ХС"
2 · туохтуур
- Тугу эмэ туохха эмэ эрийэ, кириэстии тут (хол. , атаххын атаххар)
Нууччалыы
- Повесить, положить что-л. на что-л. крест-накрест, скрестить (напр. , руки)
- "Гра" диэн сааны таҥнары сүкпүт, икки санныгар батарантаастары хатыйа иилиммит. Амма Аччыгыйа. Силтэһин атаҕар атаҕын хатыйа ууран, туох да саҥата-иҥэтэ суох иһийэн олордо. Күннүк Уурастыырап. Аҕал уҥа илиигин, илиилэрбитин маннык хатыйа тутуох, уонна – уураһабыт. Брудершафт диэн бу буолар. Н. Габышев. Атамай тарбахтарын тобугар хатыйа тутан олорон саҥарар"ХС"
3 · туохтуур
- Тугу эмэ туохха эмэ токурутан эрийэ, сөрүү тут, олуйа ук
Нууччалыы
- Обмотать, оплести, обвить, увить (напр. , о вьющемся растении)
- Иккис куба кэлэн, доҕорун моонньун хатыйан ууруур. Тумсунан имэрийэр-томоруйар. Суорун Омоллоон. Ыал бары үтүктүспүт курдук иирэни хатыйан оҥорбут үрдүк, киэҥ олбуордаахтар. Болот Боотур. Хатан хандалынан Хатыйа тардыҥ, Ыар сыабынан сыыптааҥ, Күүс сиринэн күлүүстээҥ!Д. Говоров
4 · туохтуур
- спорт. Киирсиигэ, тустууга утарылаһааччыҥ атаҕын атаххынан олуй, атаххынан эрийэ, кириэстии тутан тэп
Нууччалыы
- Подставить подножку противнику, ударить ногой
- Ньургун эмискэ көнө түһээт, киһитэ кылыйа сылдьар атаҕын хатыйан, баттыы түһэрдии сананан, умса дьүккүйэр. Н. Лугинов. [Василий Ильич] күөн көрсөөччүтүн хатыйан, олуйан, илиитинэн өттүктээн охторуу – кини чахчы баһылаабыт ньымалара. Хапсаҕай. Атаҕар күүстээх буолан атахтаатахтарына төлүтэ тэбэр, олуйдахтарына, хатыйдахтарына ибир да гыммат. СМН ТС
5 · туохтуур
- Кими эмэ уустук, олуурдаах быһыыга-майгыга түбэһиннэрээри тугу эмэ гын
Нууччалыы
- Подвести, подставить кого-л. с умыслом, учинить подвох
- Юкасовы кытары мэнээк киһилии логиканан сатаан мөккүспэккин. -- Кинини бэйэтин утары туохха эмэ сыһыаран, дэбигис өйдөммөт идейнэй омсоҕо хатыйдаххына эрэ абыранаҕын. Н. Лугинов. Саалаттан -- соруйан хатыйар ыйытыы иһиллэрН. Борисов
6 · этии
- Хатыйа күрүө – ураҕастары чаастатык сиргэ саайталаан баран синньигэс титириктэри эбэтэр талаҕы бэйэ-бэйэлэригэр хатыйыллар, кириэстии тута-тута арда суох гына өрөр курдук, оҥоһуллар күрүө Куйаас баҕайы күн хатыйа күрүө күлүгэр утуйа сытан уһукта биэрдим. ИСА. Халтарыйымаары, хатыйа күрүөттэн тутуһан, уулуссатыгар туораата уонна, аҕыйахта атыллаат, Морозканы үктүү сыста. А. Фадеев (тылб. ). Ср. ДТС хадар ‘вертеть’
Нууччалыы
- Изгородь, сплетённая из тонких жердин, прутьев, плетень