хаһый
1 · туохтуур
- туохт
- Мин бэрэмэдэйбин сиргэ хаһыйан кэбиһээт, төттөрү көтүттүм. Амма Аччыгыйа. Ааныс -- төҥкөйөн олорон, аҥаар саппыкытын устан хаһыйан кэбистэ. Н. Заболоцкай. Сарсыарда -- уһуктан, холто буолбут эргэ суорҕаммын хаһыйан олоро биэрбитим. П. Аввакумов. Киһим биир андыны мин диэки тарыйда, иккини бэйэтин диэки хаһыйда"Чолбон"
2 · туохтуур
- Тугу эмэ илииҥ таһынан, туора тарыйан сыҕарыт, халбарыччы ас
Нууччалыы
- Отбрасывать, откидывать, скидывать что-л. тыльной стороной руки
- Мин бэрэмэдэйбин сиргэ хаһыйан кэбиһээт, төттөрү көтүттүм. Амма Аччыгыйа. Ааныс -- төҥкөйөн олорон, аҥаар саппыкытын устан хаһыйан кэбистэ. Н. Заболоцкай. Сарсыарда -- уһуктан, холто буолбут эргэ суорҕаммын хаһыйан олоро биэрбитим. П. Аввакумов. Киһим биир андыны мин диэки тарыйда, иккини бэйэтин диэки хаһыйда"Чолбон"
3 · туохтуур
- Туох эмэ үрдүн тарыйан хас (хол. , күрдьэҕинэн – хаары, буору)
Нууччалыы
- Разгрести, отгрести в разные стороны, разрыть что-л. сыпучее, рыхлое (напр. , лопатой – снег, землю). [Бодойбоҕо] Көмүстээх буору Күрдьэҕинэн күртүлэр, Харчылаах буору Лаппаакынан хаһыйдылар
- Өксөкүлээх Өлөксөй. Дьөгүөр хаары хаһыйа охсон, көмүрүө хаары ылан ыйыстыбыта. Амма Аччыгыйа. Мичил ойон кэлэн, хаары эһитэ хаһыйбыта, хаар анныттан Кустук кистээбит куобахтара тахсан кэлбиттэрэИ. Федосеев
- Илин атахтаргынан тугу эмэ (хол. , буору, хаары) тарый, хас (кыылы этэргэ). Θ Рыть, копать передними конечностями, разгребать что-л. (напр. , землю, снег – о животных). Атыыр оҕус -- күүстээх атахтарынан эрчимнээхтик буору кэннин диэки хаһыйара. Далан. [Ийэ сибиинньэ] муостаны атахтарынан хаһыйар. ДьСИи. Бөрө, атаҕынан хаары хаһыйан чөмөхтөөн, чиҥэтэн, кутуругунан сиппийэн, бэрт эрэйинэн муус балаҕан туттар. ПНО. Ср. ДТС хазы ‘копать; вскрывать (рану)’