эҥсэлий
1 · туохтуур
- туохт
- Хайа тэллэҕин батыһа сүүнэ дириҥ көҥүс эҥсэлийэн түһэр. Күннүк Уурастыырап. [Халыма] Айанын тосхолунан эҥсэлийэн, Акыйааҥҥа тиийэн суккуллар. И. Федосеев. Хайаттан хайаҕа сааллан, эҥсэлийэ уста турда [хайа үрэҕэ]"Кыым"
2 · туохтуур
- Дибилийэ, тыастаахтык уһун, сүүрүгүр
Нууччалыы
- Протекать, впадать с большой силой и шумом
- Хайа тэллэҕин батыһа сүүнэ дириҥ көҥүс эҥсэлийэн түһэр. Күннүк Уурастыырап. [Халыма] Айанын тосхолунан эҥсэлийэн, Акыйааҥҥа тиийэн суккуллар. И. Федосеев. Хайаттан хайаҕа сааллан, эҥсэлийэ уста турда [хайа үрэҕэ]"Кыым"
3 · туохтуур
- Киһи уйулҕатын таарыйар уһун, эҥсиилээх саҥаны, дорҕоону, тыаһы таһаар, эҥсиилээхтик дуораһыйа тарҕан
Нууччалыы
- Издавать тревожно-протяжные звуки, звучать грустно, жалобно (о музыке); выть, завывать (о волке, ветре)
- Таһырдьа хабыс-хараҥа этэ, тымныы тыал эҥсэлийдэ, от-мас ытаан-соҥоон суугунуура. Н. Якутскай. [Бөрө] аттыгар олорон эҥсэлийэ улуйда. И. Гоголев. Муусука эҥсэлийэр. Сүрэх улуу кутурҕанынан туолар. П. Аввакумов. Борохуот тохтуур. Миша хаһан да истибэтэх хаһыыта хаста да төхтүрүйэн эҥсэлийдэПНИ ОСОТ
- Улаханнык саҥа таһааран сулана-сулана, ынчыктыы-ынчыктыы ытаа-соҥоо. Θ Горько плакать, стонать, причитать. Остуолга бүк түһэн, кыатана сатыы-сатыы, ытаан барда, кыатаммакка, ис-иһиттэн эҥсэлийэн, саҥа таһааран бөтүөхтээтэ. П. Аввакумов. Оо, төрөппүт ийэ барахсан ис-иһиттэн эҥсэлийэр ыар ынчыгын истэртэн ордук ыарахан аан дойдуга ама туох баар буолуой! КИ АДББ. "Кимнээх буолан кимим быыһыай, күн-дьыл буолуой? Аанай-туонай абаккабын даа!" – дьахтар эҥсэлийэн ытыыр саҥатын силлиэ саба охсор. СҮК. Ср. калм. еҥсэ ʽплакать, кричать, стонатьʼ