үмүрүй
1 · туохтуур
- туохт
- Халлаан бүтэйэ хараҥаран сир-дойду көхсө үмүрүйэн барда. Софр. Данилов. Маппый холкутук, үөрүйэхтээхтик туттан, тула өттө үмүрүйэ кырыарбыт төгүрүк кыараҕас аҥкалаахха бүө маһы чугаһатта. А. Федоров. Кэбиһиилээх оттор үрдүүллэр, үмүрүйэллэр. Н. Габышев. Ходуһа сирэ улам үмүрүйэн бүтэн хаалла. С. Никифоров. Туу кутурук өттө үмүрүйэр. Хомус У
- Сыыйа тула өттүттэн сабыллан, оһон бар (баас туһунан). Θ Стягиваться, заживать (о ране). [Романов:] Саҥаттан саҥа баас арыллан истэҕинэ, эргэ баас үмүрүйдэр-үмүрүйэн, оһон хаалыа суоҕа дуо? Амма Аччыгыйа. Илиитин бааһа үмүрүйэн, испитэ тардан истэ. ИИФ УС
2 · туохтуур
- Киэҥ буолан баран бүтэһигин диэки сыыйа эбэтэр тосту соҕус кыараа, төгүрүйэ суптуй
Нууччалыы
- Будучи широким, суживаться, стягиваться в конечной части
- Халлаан бүтэйэ хараҥаран сир-дойду көхсө үмүрүйэн барда. Софр. Данилов. Маппый холкутук, үөрүйэхтээхтик туттан, тула өттө үмүрүйэ кырыарбыт төгүрүк кыараҕас аҥкалаахха бүө маһы чугаһатта. А. Федоров. Кэбиһиилээх оттор үрдүүллэр, үмүрүйэллэр. Н. Габышев. Ходуһа сирэ улам үмүрүйэн бүтэн хаалла. С. Никифоров. Туу кутурук өттө үмүрүйэр. Хомус У
- Сыыйа тула өттүттэн сабыллан, оһон бар (баас туһунан). Θ Стягиваться, заживать (о ране). [Романов:] Саҥаттан саҥа баас арыллан истэҕинэ, эргэ баас үмүрүйдэр-үмүрүйэн, оһон хаалыа суоҕа дуо? Амма Аччыгыйа. Илиитин бааһа үмүрүйэн, испитэ тардан истэ. ИИФ УС
3 · туохтуур
- Бүт, бүтэн бар, түмүктэн (хол. , үлэ)
Нууччалыы
- Заканчиваться, завершаться, приходить к концу (напр. , работа)
- Күннэр аастахтарын аайы кинилэр үлэлиир үлэлэрэ улам үмүрүйэн испитэ. Н. Лугинов. От хомуура үмүрүйэн эрдэҕинэ бурдук хомуурун үлүскэннээх үлэтэ тиийэн кэллэ. М. Доҕордуурап. Күннээҕи үлэ-хамнас түбүгэ-садьыга үмүрүйэ быһыытыйан, тула туох барыта чуумпурбукка, иһийбиккэ дылы"Кыым"
- Кыччаан, бүтэн бар. Θ Уменьшаться, заканчиваться. Кинилэр иэстэрэ-күүстэрэ да үмүрүйэн барыах курдук этэАмма Аччыгыйа