өксөкү
1 · аат тыл
- аат
- Өрөгөйдөөх халлааным өксөкүтэ, Өлбөт үҥэр үрдүк таҥарам, Үс бараа-хара күлүккэр Үстэ үҥэн сүгүрүйдүм. П. Ойуунускай. Өксөкү оҕото өксөкү буоларИ. Гоголев
2 · аат тыл
- миф. , фольк. Остуоруйаҕа, олоҥхоҕо баар икки эбэтэр үс бастаах хотойдуҥу көтөр
Нууччалыы
- Двуглавая или трёхглавая мифическая птица (упоминается в олонхо)
- Өрөгөйдөөх халлааным өксөкүтэ, Өлбөт үҥэр үрдүк таҥарам, Үс бараа-хара күлүккэр Үстэ үҥэн сүгүрүйдүм. П. Ойуунускай. Өксөкү оҕото өксөкү буоларИ. Гоголев
3 · аат тыл
- итэҕ. , эргэр. Икки бастаах, кынаттаах, ураҕаска олордуллубут көтөр курдук мас эмэгэт (ойуун үөһээҥҥи абааһыларга кэрэх туруорарыгар уонна үөһэттэн түспүт абааһылары үтэйэригэр туттуллар)
Нууччалыы
- Деревянный идол в виде стилизованной двуглавой птицы, с расправленными крыльями, насаженной на шест в рост человека (символизирует духов-помощников шамана и служит ему для ритуала проводов жертвенного животного на небо и для обряда изгнания злых духов Верхнего мира)
- Сотору-сотору ойуун куоҕастара, өксөкүлэрэ даллаһан тураллара көстөллөрН. Якутскай
4 · аат тыл
- Икки бастаах кынатын, тыҥырахтарын сараппыт хотой - нуучча ыраахтааҕытын былааһын бэлиэтэ
Нууччалыы
- Двуглавый орел - символ власти российских императоров
- Ыраахтааҕы саҕанааҕы өксөкү ойуулаах үрүҥ көмүс манньыат. Өһөгөйдөөх өлүү эркиннээх, Өксөкү бэлиэлээх Үтүргэннээх үйэни Баттаһа төрөөммүн Бакыйа кырдьыбытым. Саха нар. ыр. II. Саха киһитэ аҥаар муннугар сүүрбэлээх көмүс харчы саҕа өксөкү ойуулаах, лаһыгырас тыастаах кумааҕыны тэнитэ уурар. Күннүк Уурастыырап. Нуучча сирэ эрбэһин, сөкү Баттахтанан турбута, Икки төбөлөөх өксөкү Кынатын анныгар олорбутаС. Тарасов
5 · этии
- Өксөкү кыыл көр өксөкү 1. Үс хос бастаах, икки салаа кутуруктаах, тимир чыллырыыт түүлээх далаҥ өксөкү кыыл хотугу диэки аҕыс таллан тараах хайа үрдүгэр туллас гына олордо. Ньургун Боотур. Үс бастаах Өксөкү кыыл Өргүүбүтүттэн өҥөйөн олорон Үтүөбүтүн өһүөннүүрэ, Үгүс дойду Уота өспүтэ. С. Зверев. Тимир (ыстаал) өксөкү көсп. , поэт. Көтөр аал, сөмөлүөт Аҕал миэхэ көтөр аалла - Аҕал тимир өксөкүтэ - Өстөөх ыраах ыскылаатын Үөдэн-таһаан оҥоруохпун! Күннүк Уурастыырап. Тимир өксөкү этэ тардыбыттыы дьиһигийбэхтээтэ, көтөн хаалыахтыы илибирээтэ. И. Гоголев. Төлөннөөх түөһүнэн Эн ыстаал өксөкүҥ Салгынтан тэбинэн Күөрэйдэ күнүс, түүн. П. Тулааһынап. Ср. др. -тюрк. йүксэ ‘возвышаться, подниматься’
Нууччалыы
- Сөмөлүөт