былаһыгар
1 · аат тыл
- дьөһ
- Алта суукка былаһыгар Аптаах тааһын атыытыгар, Аччыктыыры анаарбакка, Чурумчуку аатыран, Туойа--ыллыы доргута, Туйгуннук олорбута. Эллэй. Уһун түүн былаһыгар илин, арҕаа өттүлэригэр сытар күөллэргэ биирдэ-иккитэ саа тыаһаата уонна мэлигир. “ХС”. Иркутскай гимназиятыгар үөрэммит кэмин былаһыгар тутта сылдьар быһыыта үчүгэй, сурук үлэтигэр толоруута уһулуччу үчүгэй, бары предметтэргэ билиэн-көрүөн баҕата олус. П. Филиппов. Быйыл күһүн былаһыгар, арааһа, алтынньыга эрэ биирдэ бэрт тэттик суругу ыыппыттаахН. Лугинов
2 · аат тыл
- Бириэмэ сыһыанын көрдөрөн, хайааһын ханнык кэм устатын тухары буолбутун бэлиэтииргэ туттуллар
Нууччалыы
- Выражая временные отношения, употребляется при обозначении времени, в течение которого совершалось действие (на протяжении, в течение)
- Алта суукка былаһыгар Аптаах тааһын атыытыгар, Аччыктыыры анаарбакка, Чурумчуку аатыран, Туойа--ыллыы доргута, Туйгуннук олорбута. Эллэй. Уһун түүн былаһыгар илин, арҕаа өттүлэригэр сытар күөллэргэ биирдэ-иккитэ саа тыаһаата уонна мэлигир. “ХС”. Иркутскай гимназиятыгар үөрэммит кэмин былаһыгар тутта сылдьар быһыыта үчүгэй, сурук үлэтигэр толоруута уһулуччу үчүгэй, бары предметтэргэ билиэн-көрүөн баҕата олус. П. Филиппов. Быйыл күһүн былаһыгар, арааһа, алтынньыга эрэ биирдэ бэрт тэттик суругу ыыппыттаахН. Лугинов
3 · аат тыл
- Миэстэ сыһыанын көрдөрөн, хайааһын ханнык эмэ предмет бүтүннүүтүгэр тарҕанарын бэлиэтииргэ туттуллар
Нууччалыы
- Выражает пространственные отношения, употребляется при обозначении предмета, на протяжении которого распространяется действие (на протяжении)
- Бүтүн оскуола былаһыгар чаһы диэн, арай, учууталбытыгар, Байбал Бөтүрүөбүскэ, баара да, ону ким да наадыйан чааһы ыйыппат буолара. Д. Таас. Ыраахтааҕы бүрүөлээх повозката элбэх биэрэстэлэр быластарыгар субуспут полкаларын ситэн, бадарааҥҥа батыллыбыт таһаҕастаах сыарҕалаах обуостары ойоҕолоон ааһар. АС НИСК. Ыллыыр ырыам былаһыгар Ыччат дьоммун туойабын. “ХС”
4 · аат тыл
- Ситим тыл суолтатыгар бириэмэ салаа этиини холбуурга туттуллар
Нууччалыы
- В значении союза присоединяет придаточные предложения времени (на протяжении того, что, до тех пор, пока)
- Маайа ханна сылдьарын былаһыгар, санаата эрэ оҕото Сэмэнчик этэ. Н. Якутскай. Ол суол сүтүө суоҕа, - Охсуһуу хонуутугар охтубуттар төрөөбүт буордарыгар төннөн кэлбиттэрин былаһыгар. Р. Баҕатаайыскай. Ол кэмтэн ыла Күүстээх Уйбаан сылдьарын былаһыгар, наар кинини боруобалыы сатыыллар. И. Бочкарев. Киһи эрэ истэрин былаһыгар куорат тойотторо - дойдуларын “аһыйан” харахтарын уутун тоҕоллороП. Филиппов